Ανακοίνωση

Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας με τίτλο «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας» κατατέθηκε στη Βουλή. Το συγκεκριμένο Σ.Ν. περιλαμβάνει ρυθμίσεις αναφορικά με:

• Tη σύναψη κλαδικών ΣΣΕ
• Τα Γενικά Μητρώα Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων και Οργανώσεων Εργοδοτών
• Τη μετενέργεια των συλλογικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ και ΔΑ)
• Την επέκταση των συλλογικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ και ΔΑ)
• Τις διαδικασίες μεσολάβησης και διαιτησίας του ΟΜΕΔ

Το νομοσχέδιο αποτελεί τη νομοθετική κατοχύρωση της ομώνυμης συμφωνίας και στοχεύει στην ουσιαστική αναβάθμιση του πλαισίου που διέπει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στην Ελλάδα.

Οι βασικοί στόχοι του νομοσχεδίου είναι η αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις, η διευκόλυνση της επέκτασής τους, η πλήρης προστασία μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ, και ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών μεσολάβησης και διαιτησίας.

Σκοπός του Ν/Σ είναι αφενός την υλοποίηση της δέσμευσης νομοθετική κατοχύρωση της συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους και αφετέρου να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, που υπάρχουν, με τις μνημονιακές ριθμίσεις.

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, η περιορισμένη εφαρμογή συλλογικών ρυθμίσεων στην Ελλάδα οδηγεί σε:

• Αυξημένη ετερογένεια όρων εργασίας μεταξύ εργαζομένων του ίδιου κλάδου
• Μειωμένη προβλεψιμότητα για εργαζομένους και επιχειρήσεις
• Δυσχέρειες στον υγιή ανταγωνισμό Αποδυνάμωση της διαπραγματευτικής θέσης των εργαζομένων
• Περιορισμό του θεσμικού κοινωνικού διαλόγου

Οι κύριες αλλαγές του νομοσχεδίου

Με το Ν/Σ, έχουμε μεταξύ άλλων, τις παρακάτω αλλαγές:

•  Με το άρθρο 3 του Ν/Σ Τροποποίηση άρθρου 396 Κώδικα Εργατικού Δικαίου) με ενίσχυση του ρόλου της ΓΣΕΕ στις κλαδικές ΣΣΕ.

Ειδικότερα: Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) αποκτά τη δυνατότητα να συνυπογράφει κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, εφόσον προσκληθεί από την αρμόδια πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση. Η ΓΣΕΕ ως τριτοβάθμια οργάνωση διαθέτει μεγαλύτερη οργανωτική υποστήριξη, τεχνογνωσία και διαπραγματευτική εμπειρία. Η συμμετοχή της θα συμβάλει στη σταθερότητα και τη συνοχή των κλαδικών ρυθμίσεων.

Η πρωτοβουλία παραμένει στις κατώτερες οργανώσεις, σεβόμενη τη συλλογική τους αυτονομία.

• Με το άρθρο 4 γίνεται σαφής προσδιορισμός πεδίου εφαρμογής με ΚΑΔ ήτοι:

Οι κλαδικές ΣΣΕ θα περιέχουν υποχρεωτικά αναφορά στους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ) του κλάδου που καλύπτουν, καθώς και σε τυχόν άλλα στοιχεία εξειδίκευσης.

Ο ορισμός του «κλάδου» ως «ομοειδείς ή συναφείς επιχειρήσεις» είναι αρκετά ευρύς και δημιουργεί ασάφειες. Με την αναφορά σε ΚΑΔ διασφαλίζεται:

1. Ακριβής οριοθέτηση των επιχειρήσεων που υπάγονται στη σύμβαση
2. Αξιόπιστη αξιολόγηση των προϋποθέσεων επέκτασης
3. Ασφάλεια δικαίου για εργαζομένους και εργοδότες

• Με τα άρθρα 5 έως και 7 έχουμε τροποποιήσεις άρθρων 369 και 399 Κώδικα Εργατικού Δικαίου και Απλοποίηση των Μητρώων Οργανώσεων.

1. Η εγγραφή στα Μητρώα (ΓΕΜΗΣΟΕ/ΓΕΜΗΟΕ) δεν αποτελεί πλέον προϋπόθεση για τη σύναψη ΣΣΕ – οι οργανώσεις μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις ελεύθερα.
2. Η εγγραφή απαιτείται μόνο για:

• αίτηση επέκτασης ΣΣΕ,
• προσφυγή σε μεσολάβηση/διαιτησία

1. Μειώνονται τα απαιτούμενα στοιχεία εγγραφής – καταργείται η υποχρέωση κατάθεσης οικονομικών καταστάσεων
2. Ο αριθμός μελών προκύπτει από υπεύθυνη δήλωση του προέδρου, χωρίς ονομαστικούς καταλόγους
3. Η καταχώριση των μελών διοίκησης γίνεται μόνο με ρητή συγκατάθεσή τους (GDPR)
4. Τα πρακτικά αρχαιρεσιών φυλάσσονται στο Πρωτοδικείο αντί του ΓΕΜΗΣΟΕ

Σκοπός: Διευκόλυνση της συλλογικής αυτονομίας και ελαχιστοποίηση της επεξεργασίας ειδικών προσωπικών δεδομένων (συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση).

• Με το άρθρο 8 γίνεται τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 402 Κώδικα Εργατικού Δικαίου με επαναφορά της μετενέργειας όλων των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που είχε ουσιαστικά καταργηθεί με τις μνημονιακές ρυθμίσεις το 2012.

Τι ισχύει σήμερα: Μετά τη λήξη της ΣΣΕ και του τριμήνου παράτασης, ο εργοδότης υποχρεούται να συνεχίσει να καταβάλλει μόνο τον βασικό μισθό ή το βασικό ημερομίσθιο και ορισμένα επιδόματα (ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών, επικινδύνου εργασίας). Τα υπόλοιπα μπορεί να τα περικόπτει μονομερώς.

Τι αλλάζει: Μετά την τρίμηνη παράταση, ΟΛΟΙ οι κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να αντικατασταθούν από νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση. Η μετενέργεια είναι αόριστης διάρκειας.

Επιπλέον: Οι όροι της ΣΣΕ εφαρμόζονται και στους εργαζομένους που προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράταση.

• Με το άρθρο 9 έχουμε τροποποίηση άρθρου 404 Κώδικα Εργατικού Δικαίου με την οποία γίνεται διευκόλυνση επέκτασης των ΣΣΕ τόσο με την Μείωση του ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40% των εργαζομένων που απασχολούν επιχειρήσεις μέλη των συμμετεχουσών εργοδοτικών οργανώσεων όσο και με εισαγωγή του τεκμηρίου κάλυψης με συμμετοχή ΓΣΕΕ στην σύναψη της ΣΣΕ. Ειδικότερα:

• Μείωση του ποσοστού κάλυψης

Το ποσοστό μειώνεται από 50% σε 40%.

• Τεκμήριο κάλυψης με συμμετοχή ΓΣΕΕ

Δεν εξετάζεται καθόλου το ποσοστό κάλυψης όταν η κλαδική ΣΣΕ συνυπογράφεται από:

• Τη ΓΣΕΕ (από την πλευρά των εργαζομένων), και
• Μία εργοδοτική οργάνωση ευρύτερης εκπροσώπησης ή πανελλήνιας έκτασης (από αυτές που συμμετέχουν στη διαδικασία καθορισμού κατώτατου μισθού), εφόσον είναι η πλέον αντιπροσωπευτική στον συγκεκριμένο κλάδο

Αυτό είναι σημαντικό γιατί θα μπορούν να επεκτείνονται περισσότερες ΣΣΕ, καλύπτοντας μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων με ενιαίους όρους εργασίας ανά κλάδο.

• Νέα κριτήρια αξιολόγησης Στην αξιολόγηση των αιτημάτων επέκτασης προστίθενται νέα κριτήρια: οι επιπτώσεις στις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών και στον πληθωρισμό.

• Με τα άρθρα 10 έως και 13 γίνονται Τροποποιήσεις άρθρων 410 έως και 413 Κώδικα Εργατικού Δικαίου και προσθήκη νέο 414Α με τα οποία ρυθμίζονται θέματα του ΟΜΕΔ.

Ειδικότερα:

• Σύσταση Επιτροπής Ελέγχου Παραδεκτού

Δημιουργείται νέα τριμελής επιτροπή στον ΟΜΕΔ που θα ελέγχει το παραδεκτό των μονομερών αιτήσεων μεσολάβησης και διαιτησίας (δηλαδή όταν ένα μόνο μέρος προσφεύγει, χωρίς συμφωνία του άλλου).

Η Επιτροπή αποτελείται από:

1. Έναν αφυπηρετήσαντα ανώτατο δικαστικό λειτουργό (Πρόεδρος)
2. Έναν καθηγητή Εργατικού Δικαίου
3. Έναν καθηγητή Οικονομικών της Εργασίας.

Η Επιτροπή εξετάζει αποκλειστικά τυπικά κριτήρια: ικανότητα σύναψης ΣΣΕ, εγγραφή στο Μητρώο, τήρηση διαδικασίας διαπραγμάτευσης, αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

• Κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας

Τι ισχύει σήμερα: Υπάρχει δεύτερος βαθμός διαιτησίας (έφεση στην Πενταμελή Επιτροπή) πριν την προσφυγή στα δικαστήρια.

Τι αλλάζει: Καταργείται ο δεύτερος βαθμός. Οι διαιτητικές αποφάσεις προσβάλλονται απευθείας στο Μονομελές Πρωτοδικείο.

Γιατί: Ο νέος προέλεγχος παραδεκτού καθιστά περιττό τον δεύτερο βαθμό. Η διατήρησή του επιμήκυνε αδικαιολόγητα τον χρόνο εφαρμογής των διαιτητικών αποφάσεων.

• Νέες διαδικαστικές προθεσμίες

Η Επιτροπή αποφασίζει εντός 15 εργάσιμων ημερών από την υποβολή της αίτησης

Τα μέρη μπορούν να υποβάλουν υπόμνημα εντός 7 εργάσιμων ημερών

Η απόφαση προσβάλλεται με αγωγή εντός 10 ημερών

Το δικαστήριο αποφασίζει ανεκκλήτως εντός 30 ημερών από τη δικάσιμο.

Μεταβατικές διατάξεις

Το νομοσχέδιο προβλέπει μεταβατική περίοδο έως τις 25 Φεβρουαρίου 2026 για τη σύσταση της Επιτροπής Ελέγχου Παραδεκτού.

• Οι εκκρεμείς διαδικασίες μεσολάβησης/διαιτησίας ολοκληρώνονται με την υφιστάμενη διαδικασία
• Η διατάξεις για τη μετενέργεια όπως ρυθμίζονται με το νομοσχέδιο εφαρμόζονται σε ΣΣΕ που υπογράφονται μετά τη δημοσίευση του νόμου
• Τα πρακτικά αρχαιρεσιών (και των τελευταίων πριν τον νόμο) πρέπει να παραδοθούν στο Πρωτοδικείο εντός 15 εργάσιμων ημερών
• Υφιστάμενες ΣΣΕ δεν χρειάζονται τροποποίηση για προσθήκη ΚΑΔ.

Συνοπτικά:

ΠΗΓΗ: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»

by Εργατικό Κέντρο

ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.26                                                                                                       ΚΑΛΑΜΑΤΑ, 28/1/2026

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το τραγικό δυστύχημα στο εργοστάσιο της ΒΙΟΛΑΝΤΑ στα Τρίκαλα, μετά από ισχυρή έκρηξη και την εκδήλωση εκτεταμένης πυρκαγιάς στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης, που στοίχησε τη ζωή μέχρι στιγμής σε πέντε εργάτριες και ακόμη τον τραυματισμό σε επτά εργαζομένους, έρχεται να προστεθεί σε μία μακρά λίστα εργατικών δυστυχημάτων στην χώρα μας.

Εκφράζουμε τη θλίψη, την οδύνη και την οργή μας για αυτό το πολύνεκρο εργατικό δυστύχημα.

Πρόκειται για ένα ακόμη πολύνεκρο εργατικό δυστύχημα που συγκλονίζει την κοινωνία και αναδεικνύει με τον πιο δραματικό τρόπο τα διαχρονικά και σοβαρά ζητήματα υγείας και ασφάλειας στους χώρους εργασίας.

Το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Καλαμάτας τονίζει με κατηγορηματικό τρόπο ότι είναι απολύτως αναγκαία η πλήρης και σε βάθος και χωρίς καμία σκιά διευκρίνηση των ακριβών αιτίων της τραγωδίας, με ευθύνη όλων των αρμόδιων αρχών.

Η κοινωνία, οι εργαζόμενοι και οι οικογένειες των θυμάτων έχουν δικαίωμα να μάθουν την αλήθεια.

Η χώρα μας καταγράφει ανησυχητικά υψηλά ποσοστά εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων. Τουλάχιστον 201 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους στην δουλειά, ενώ άλλοι 332 τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά το 2025.

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:

• Την πλήρη και σε βάθος διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το τραγικό συμβάν.
• Την απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύπτουν.
• Την αναβάθμιση και πλήρη στελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών όλης της χώρας, αλλά και στο νομό μας, με επαρκές προσωπικό και σύγχρονα εργαλεία ελέγχου.
• Συστηματικούς προληπτικούς ελέγχους στους χώρους εργασίας.

Η ανθρώπινη ζωή και η αξιοπρέπεια στην εργασία δεν είναι κόστος, είναι αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα.

Η απώλεια ανθρώπινων ζωών στους χώρους δουλειάς δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμα στατιστικό στοιχείο.

Η ανθρώπινη ζωή δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως παράπλευρη απώλεια της παραγωγικής διαδικασίας.

Το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Καλαμάτας εκφράζει τα ειλικρινή συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων.

by Εργατικό Κέντρο

Η τραγωδία στη βιομηχανία μπισκότων «Βιολάντα» με το θάνατο των άτυχων εργαζομένων ήλθε να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τα εργατικά ατυχήματα στη χώρα μας και ειδικά για τα θανατηφόρα ατυχήματα.

Τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνική Στατιστική Αρχή για το 2023, τα οποία περιλαμβάνονται στην ετήσια Έρευνα Εργατικών Ατυχημάτων, αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα. Οι θάνατοι εργαζομένων κατά την εκτέλεση της εργασίας τους ανήλθαν σε 51, έναντι 35 το 2022, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 45,7% σε ετήσια βάση. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο των τελευταίων ετών, η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη γενική τάση μείωσης των εργατικών ατυχημάτων.

Συγκεκριμένα, το 2023 καταγράφηκαν συνολικά 4.847 εργατικά ατυχήματα στη χώρα, μειωμένα κατά 3% σε σύγκριση με τις 4.999 περιπτώσεις του 2022. Παρά τη μείωση αυτή, η σοβαρότητα των περιστατικών φαίνεται να εντείνεται. Τα θανατηφόρα ατυχήματα αφορούν σχεδόν αποκλειστικά άνδρες εργαζομένους, καθώς 48 από τους 51 θανάτους σημειώθηκαν σε άνδρες. Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι ηλικιακές ομάδες από 50 έως 64 ετών, στις οποίες συγκεντρώνεται πάνω από το ήμισυ των θανατηφόρων περιστατικών, στοιχείο που συνδέεται τόσο με τη φύση της απασχόλησης όσο και με τη σωματική καταπόνηση σε απαιτητικούς κλάδους.

Σε περιφερειακό επίπεδο, τα περισσότερα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα καταγράφηκαν στην Κεντρική Μακεδονία, ενώ ακολουθούν η Θεσσαλία και η Αττική. Η γεωγραφική αυτή κατανομή συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση βαριάς βιομηχανικής, μεταποιητικής και κατασκευαστικής δραστηριότητας στις συγκεκριμένες περιοχές. Αντίστοιχα, σε επίπεδο κλάδων, οι Κατασκευές αναδεικνύονται ως ο πιο επικίνδυνος τομέας, συγκεντρώνοντας το 25,5% των θανατηφόρων ατυχημάτων, με τη Μεταποίηση και τις Μεταφορές και Αποθήκευση να ακολουθούν.

Ως βασικές αιτίες θανάτου καταγράφονται τα πλήγματα από κινούμενα αντικείμενα, οι παγιδεύσεις και οι συνθλίψεις, καθώς και οι σοβαρές κακώσεις στο κεφάλι και τον θώρακα. Τα χερσαία οχήματα, τα μηχανήματα και οι χώροι κατασκευών και επιφανειών αναφέρονται ως οι συχνότεροι υλικοί παράγοντες που συνδέονται με τα θανατηφόρα περιστατικά.

Ανάλογη τάση καταγράφεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Eurostat, τα μη θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινήθηκαν σε πτωτική τροχιά το 2023, ενώ τα θανατηφόρα παρουσίασαν οριακή αύξηση. Συνολικά, καταγράφηκαν 2,83 εκατομμύρια μη θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στα κράτη-μέλη, μειωμένα κατά 5% σε σχέση με το 2022, δηλαδή 148.935 λιγότερα περιστατικά.

Αντίθετα, τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην ΕΕ ανήλθαν σε 3.298 το 2023, αυξημένα κατά 12 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 0,1% του συνόλου. Παρά την αύξηση αυτή, ο αριθμός παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας. Ενδεικτικά, το 2013 είχαν καταγραφεί 110 περισσότερα θανατηφόρα περιστατικά, γεγονός που υπογραμμίζει μια μακροπρόθεσμη βελτίωση, παρά τις ετήσιες διακυμάνσεις.

Σημαντικός παραμένει και ο δείκτης συχνότητας των θανατηφόρων ατυχημάτων, ο οποίος στην ΕΕ διαμορφώθηκε το 2023 σε 1,63 θανάτους ανά 100.000 απασχολούμενους, έναντι 1,66 το 2022. Ο δείκτης αυτός παραμένει σταθερά κάτω από το όριο των 2 θανάτων από το 2016 και μετά, χωρίς ωστόσο να αναιρεί την ανάγκη για εντατικοποίηση των ελέγχων και των πολιτικών πρόληψης, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΠΗΓΗ: «DNEWS»

by Εργατικό Κέντρο

Το ποσοστό των μισθωτών που διαβιούν σε συνθήκες υλικής και κοινωνικής στέρησης στην Ελλάδα, το 2024, ήταν 21% και με διαφορά το υψηλότερο μεταξύ των 15 επιλεγμένων κρατών-μελών της ΕΕ, ξεπερνώντας κατά 12,6 ποσοστιαίες μονάδες τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ ήταν υψηλότερο κατά 16,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κατά 11,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις οικονομίες της Περιφέρειας, όπως προκύπτει από τα αποκαλυπτικά στοιχεία της Ενδιάμεσης Έκθεσης για την ελληνική οικονομία που έδωσε στη δημοσιότητα το ΙΝΕ ΓΣΕΕ την Τετάρτη.

Η πολιτική της κυβέρνησης που πριν από λίγες ημέρες έκανε λόγο και για πακέτο 29 παρεμβάσεων για τη στέγαση, με συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα άνω των 2,6 δισ. ευρώ στη διετία 2025–2026, αλλά και οι εξαγγελίες για επικείμενη αύξηση στον κατώτατο μισθό τον Απρίλιο αλλά και οι έμμεσες αυξήσεις που αναμένονται μέσω της μείωσης της μηνιαίας παρακράτησης φόρου που τίθεται σε ισχύ από τον μισθό Ιανουαρίου, όλα αυτά δεν ανατρέπουν διόλου τις συνθήκες διαβίωσης για εκατοντάδες χιλιάδες μισθωτούς στη χώρα μας που ολοένα και πιο δύσκολα τα βγάζουν πέρα παρά την αναπτυξιακή πορεία της ελληνικής οικονομίας…

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα εμφάνιζε το 2019 υψηλότερο ποσοστό μισθωτών που ζούσαν σε συνθήκες στέρησης σε σχέση με το 2024, η μείωση του συγκεκριμένου δείκτη στη χώρα μας την περίοδο 2019-2024 ήταν αρκετά μικρότερη από εκείνη σε άλλα κράτη-μέλη, τα οποία το 2019 είχαν αντίστοιχα υψηλά ποσοστά, όπως επισημαίνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ που συγκρίνει την Ελλάδα με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία: Ενώ το 2019 στη Ρουμανία το ποσοστό υλικής στέρησης ήταν 1,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από ό,τι στην Ελλάδα, το 2024 η χώρα μας εμφανίζει ποσοστό υψηλότερο από τη συγκεκριμένη χώρα κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες (15,5%), και κατά 3,1 π.μ. από τη Βουλγαρία (17,9%).

Παρόμοια εικόνα προκύπτει από την εξέταση που κάνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ στο ποσοστό των μισθωτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Όπως προκύπτει, το 2024 το ποσοστό αυτό στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 12,5%, τιμή που ήταν η τρίτη υψηλότερη μεταξύ των επιλεγμένων κρατών-μελών της ΕΕ, πίσω μόνο από τη Βουλγαρία (17,2%) και την Ισπανία (13,9%) ενώ και σε αυτή την περίπτωση η χώρα μας υπολείπεται κατά 3,3 π.μ. του μέσου ευρωπαϊκού όρου.

Συγκριτικά, όμως, με το μέσο ποσοστό στο σύνολο των κρατών-μελών των Βαλκανίων, το ποσοστό των μισθωτών που βρίσκονταν στη χώρα μας σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ήταν το 2024 υψηλότερο κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες, δεδομένης της συγκριτικά καλύτερης επίδοσης που εμφάνισαν έναντι της Ελλάδας οι υπόλοιπες τρεις βαλκανικές χώρες, δηλαδή η Ρουμανία, η Κροατία και η Σλοβενία.

Σε σχέση με τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης η εικόνα είναι ακόμη πιο προβληματική, με την Ελλάδα να καταγράφει το 2024 σχεδόν διπλάσιο ποσοστό μισθωτών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Οι χαμηλές αποδοχές των εργαζομένων στη χώρα μας συγκριτικά με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη αποτυπώνονται και στην εξέλιξη μιας σειράς δεικτών οι οποίοι καταγράφουν τη δυσκολία των νοικοκυριών να καλύψουν βασικές ανάγκες αξιοπρεπούς διαβίωσης. Έτσι στην Ελλάδα, το 2024, το 18,5% των ατόμων που ζούσαν σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά δήλωναν ότι αδυνατούσαν να διατηρήσουν επαρκώς ζεστή την οικία τους, έναντι μέσου ποσοστού 12,9% στις οικονομίες της Περιφέρειας και 10,4% στα κράτη-μέλη της Βαλκανικής, τα οποία μάλιστα, σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, τα τελευταία δεκαπέντε έτη έχουν καταγράψει αξιοσημείωτη μείωση των αντίστοιχων ποσοστών. Δηλαδή και σε αυτή την περίπτωση μεγαλύτερη είναι η σύγκλιση της Ελλάδας με τις βαλκανικές χώρες παρά με το μέσο όρο της Ευρώπης!

Από την άλλη η αδυναμία των νοικοκυριών, ειδικά στη χώρα μας, να εξασφαλίσουν επαρκή θέρμανση στα σπίτια τους αποτελεί αντανάκλαση του υπερβολικού κόστους στέγασης που αντιμετωπίζουν κυρίως τα τελευταία χρόνια αλλά και των χαμηλών μισθών, με αποτέλεσμα όλο και μεγαλύτερο μέρος ενός μισθού να “καταναλώνεται” σε πάγιες ανάγκες όπως το ενοίκιο ή η δόση στεγαστικού δανείου, οι λογαριασμοί ρεύματος και νερού κ.α. Συγκεκριμένα σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το 2024 στη χώρα μας οι δαπάνες για ενοίκιο αντιπροσώπευαν το 22,9% του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά, όταν το ίδιο διάστημα το αντίστοιχο ποσοστό στα κράτη-μέλη των Βαλκανίων ήταν μόλις 15,9%, στα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 18,6%, ενώ στις οικονομίες της Περιφέρειας 21,9%, με σαφή πτωτική τάση σε σύγκριση με το 2019.

Η οικονομική στενότητα που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στη χώρα μας γίνεται, όμως, πιο εμφανής όσον αφορά στο ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά και αδυνατεί να ανταποκριθεί σε μια σειρά πάγιες πληρωμές. Το 2024 διαμορφώθηκε στην Ελλάδα στο υψηλό 46,6%, ποσοστό το οποίο, αν και ελαφρά χαμηλότερο από το 2019, ήταν με διαφορά το υψηλότερο που καταγράφηκε μεταξύ μιας σειράς κρατών-μελών της ΕΕ.

Εν κατακλείδι, πέντε και πλέον χρόνια μετά το τέλος των Μνημονίων το ποσοστό όσων ζουν στη χώρα μας σε τέτοιου τύπου νοικοκυριά και δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε βασικές υποχρεώσεις πληρωμών παραμένει σταθερά υψηλό, χωρίς να εμφανίζει τάση αποκλιμάκωσης στα προ της κρίσης επίπεδα, όσο κι αν η κυβέρνηση προσπαθεί να εμφανίσει μια άκρως ωραιοποιημένη εικόνα για το επίπεδο διαβίωσης των ελληνικών νοικοκυριών.

ΠΗΓΗ: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»

by Εργατικό Κέντρο

Εκρηκτικές διαστάσεις έχει λάβει το στεγαστικό πρόβλημα της χώρας τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της συνεχούς αύξησης που καταγράφουν οι δαπάνες στέγασης. Αρκεί να σημειωθεί ότι το 2024 στη χώρα μας η δαπάνη στέγασης άγγιζε το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος, που αποτελεί με διαφορά την υψηλότερη τιμή μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τις καταγραφές του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ στην ενδιάμεση έκθεση για την οικονομία και την απασχόληση το 2025, το στεγαστικό πρόβλημα συνιστά μια δυνητική εστία μακροχρηματοπιστωτικής αστάθειας.

Χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ

Αξιοσημείωτο είναι το στοιχείο σύμφωνα με το οποίο οι εργένηδες (τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά στην Ελλάδα το 2024 δαπανούσαν το 51,1% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για να καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες, ενώ τα τετραμελή νοικοκυριά που αποτελούνται από δύο ενήλικες με δύο εξαρτώμενα παιδιά δαπανούσαν το 34,8% του διαθέσιμου εισοδήματός τους.

Οι επιδόσεις αυτές αποτελούν τις χειρότερες επιδόσεις μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο – που δείχνει την οξύτητα του προβλήματος – καταγράφει τα εξής: ένας στους τρείς (το 28,9% του πληθυσμού) διαβιούσε – το 2024 – σε νοικοκυριά όπου το στεγαστικό κόστος ήταν μεγαλύτερο του 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους. Πρόκειται για ποσοστό που παραμένει το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και καταδεικνύει μια υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης.

Το 2024 το ποσοστό αυτό για τους ενοικιαστές ανερχόταν στο 37,4% (τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ), ενώ για τα άτομα σε ιδιόκτητη κατοικία, χωρίς δάνειο ή υποθήκη σε εκκρεμότητα, ήταν 25,7% (το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ).

Πόσο επιβαρύνει η στέγαση το εισόδημα

Στην έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας υπογραμμίζεται πως το κόστος στέγασης στη χώρα μας έχει δυσανάλογη επίδραση στην ευημερία των πολιτών διαφορετικής εισοδηματικής κατάστασης.

Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι για τα άτομα που ανήκαν στην ασθενέστερη εισοδηματική κατηγορία (στο φτωχότερο εισοδηματικό πεμπτημόριο) το ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης ανερχόταν στο 88,6% (έναντι 27,8% στην ΕΕ). Ενώ για τα πλουσιότερα άτομα (5ο εισοδηματικό πεμπτημόριο) στο 1,4% (συγκριτικά με 0,7% στην ΕΕ).

Τέλος, σε επίπεδο περιφερειών, το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης εμφάνισαν – κατά το 2024 – οι περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (35,7%), Πελοποννήσου (33,1%), Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (31,9%), Βορείου Αιγαίου (31,7%) και Δυτικής Ελλάδας (31,5%).

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά επιβάρυνσης κατέγραψαν οι περιφέρειες Κρήτης (20,4%) και Νοτίου Αιγαίου (23,5%), ακολουθούμενες από τις περιφέρειες Ηπείρου (24,6%), Αττικής (26,5%) και Ιονίων Νήσων (26,9%).

Κοντά στον μέσο όρο της χώρας κυμάνθηκαν τα ποσοστά στη Θεσσαλία (28%) και στις περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας (28,6%) και Δυτικής Μακεδονίας (29,3%). Τονίζεται ότι οκτώ από τις δεκατρείς περιφέρειες της χώρας, κατέγραψαν το 2024, υψηλότερα ποσοστά υπερβολικής επιβάρυνσης του στεγαστικού κόστους, έναντι του 2021.

ΠΗΓΗ: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»

by Εργατικό Κέντρο

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα αποτυπώνεται ως μια βαθιά αναντιστοιχία, με τις τιμές της κατοικίας να αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τα εισοδήματα και την αγορά να αναπτύσσεται χωρίς να καλύπτει τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες των νοικοκυριών, όπως καταγράφεται στη μελέτη της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ.

Η στέγαση έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο πιεστικούς παράγοντες της καθημερινότητας για τα ελληνικά νοικοκυριά. Ενοίκια, δόσεις δανείων, λογαριασμοί ενέργειας και φόροι απορροφούν πλέον ένα δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματος, αφήνοντας όλο και λιγότερο χώρο για βασικές ανάγκες και αποταμίευση. Το πρόβλημα δεν είναι ούτε συγκυριακό ούτε «εισαγόμενο». Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς αλυσίδας εξελίξεων, που ξεκινά από την οικονομική κρίση και φτάνει έως τις σύγχρονες πιέσεις της τουριστικής ανάπτυξης και της ενεργειακής μετάβασης.

Η νέα εκτενής μελέτη της διαΝΕΟσις, σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ και με συντονιστή τον Νίκο Βέττα, επιχειρεί να αποτυπώσει με ακρίβεια το εύρος της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα, να αναδείξει τους βασικούς παράγοντες που τη διαμορφώνουν και να χαρτογραφήσει τις πολιτικές επιλογές που υπάρχουν μπροστά.

Όταν η στέγη ξεπερνά το ένα τρίτο του εισοδήματος

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στο 19,2%. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις στην ΕΕ, που δεν αφορά μόνο τα χρόνια της κρίσης, αλλά επιμένει και στην περίοδο της ανάκαμψης.

Ακόμη πιο ανησυχητικός είναι ο δείκτης υπέρμετρης επιβάρυνσης: σχεδόν 3 στα 10 νοικοκυριά στις πόλεις δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη. Για τους ενοικιαστές, το πρόβλημα είναι εκρηκτικό: 6 στους 10 βρίσκονται πάνω από αυτό το όριο, ενώ ακόμη και οι ιδιοκτήτες με στεγαστικό δάνειο εμφανίζουν υψηλά ποσοστά οικονομικής ασφυξίας.

Η πίεση αυτή μεταφράζεται άμεσα στην καθημερινότητα. Το 2024, 42,8% των πολιτών ζούσαν σε νοικοκυριά με οφειλές σε ενοίκια, δάνεια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας – έναντι μόλις 9,2% στην ΕΕ. Παράλληλα, περίπου 1 στα 10 νοικοκυριά καθυστερούσε πληρωμές ενοικίου ή στεγαστικού δανείου.

Από την κατάρρευση στην υπερθέρμανση της αγοράς

Η σημερινή εικόνα δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την επιστροφή στη δεκαετία της κρίσης. Μετά το 2008, η ανεργία εκτινάχθηκε, η ζήτηση για κατοικίες κατέρρευσε και οι τιμές των αστικών ακινήτων μειώθηκαν πάνω από 30%. Οι τράπεζες περιόρισαν δραστικά τη χορήγηση στεγαστικών δανείων, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα πέρασαν σε καθεστώς διαχείρισης από funds και servicers.

Από το 2017 και μετά, η εικόνα αντιστράφηκε. Η οικονομική ανάκαμψη, η θεαματική άνοδος του τουρισμού και η είσοδος ξένων κεφαλαίων αναθέρμαναν την αγορά. Οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα, μια τάση που δεν ανακόπηκε ούτε από την πανδημία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι άμεσες ξένες επενδύσεις στο real estate έφτασαν τα 2 δισ. ευρώ το 2024. Σε αυτό το περιβάλλον, εργαλεία όπως η Χρυσή Βίζα και η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων ενίσχυσαν περαιτέρω τη ζήτηση, κυρίως εις βάρος της μακροχρόνιας κατοικίας.

Λιγότερα δάνεια, λιγότερα σπίτια, περισσότερη πίεση

Την ίδια στιγμή, η χρηματοδότηση παραμένει ασθενής. Το 2024 εκταμιεύθηκαν στεγαστικά δάνεια ύψους 1,4 δισ. ευρώ, όταν το 2006 το αντίστοιχο ποσό ξεπερνούσε τα 15,5 δισ. ευρώ. Η αυστηρότερη τραπεζική πολιτική και τα υψηλά επιτόκια περιορίζουν την πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση, ιδίως για τους νεότερους.

Παράλληλα, ένα εντυπωσιακό απόθεμα κατοικιών παραμένει ανενεργό: 2,27 εκατ. κενές κατοικίες, δηλαδή το 35% του συνόλου. Αν και πολλές δεν είναι άμεσα αξιοποιήσιμες, η κλίμακα του φαινομένου αναδεικνύει τα δομικά προβλήματα της αγοράς.

Ποιοι πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα

Η στεγαστική κρίση δεν κατανέμεται ισότιμα. Πλήττει κυρίως:

• Ενοικιαστές, που πληρώνουν το υψηλότερο ποσοστό εισοδήματος για στέγη.
• Νεότερες ηλικίες, με χαμηλότερους μισθούς και περιορισμένη περιουσία.
• Μονοπρόσωπα και μονογονεϊκά νοικοκυριά, όπου σχεδόν 2 στα 3 δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για κατοικία.

Την ίδια ώρα, το ενεργειακό κόστος λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της πίεσης: Αυξάνει τους λογαριασμούς, αλλά και το κόστος κατασκευής και ανακαίνισης, μετακυλίοντας επιβαρύνσεις στους ενοικιαστές και τους αγοραστές.

Η αργή επιστροφή της στεγαστικής πολιτικής

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν διέθετε διαχρονικά ισχυρή στεγαστική πολιτική. Το κλείσιμο του ΟΕΚ το 2012 άφησε ένα θεσμικό κενό που μόλις πρόσφατα επιχειρείται να καλυφθεί. Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται μέτρα αξιοποίησης κενών κατοικιών, περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, φορολογικά κίνητρα για ανακαινίσεις και προγράμματα όπως το «Σπίτι μου ΙΙ».

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η μελέτη, οι παρεμβάσεις παραμένουν αποσπασματικές. Η ανάγκη για μια συνεκτική Εθνική Στρατηγική Στέγασης, με κεντρικό φορέα, αξιοποίηση δημόσιας γης και καλύτερο συντονισμό κράτους και αυτοδιοίκησης, αναδεικνύεται ως κρίσιμη προτεραιότητα.

Η στεγαστική κρίση δεν είναι απλώς ένα ακόμη κοινωνικό μέτωπο. Είναι ένας σιωπηρός «φόρος» που ροκανίζει το διαθέσιμο εισόδημα, συμπιέζει την κατανάλωση, αποδυναμώνει την αποταμίευση και μεταθέτει διαρκώς προς το μέλλον κρίσιμες αποφάσεις ζωής – από τη δημιουργία οικογένειας μέχρι την επαγγελματική εγκατάσταση. Όταν η κατοικία παύει να λειτουργεί ως αυτονόητη βάση ασφάλειας και γίνεται διαρκής αγωνία, οι ανισότητες βαθαίνουν και η οικονομία χάνει έδαφος, όχι μόνο σε ρυθμούς αλλά και σε προοπτική.

ΠΗΓΗ: «ΗΜΕΡΗΣΙΑ»

by Εργατικό Κέντρο

Ο μισθός αποτελεί το κύριο μέσο βιοπορισμού του εργαζομένου. Για τον λόγο αυτό, ο νομοθέτης – και συμπληρωματικά τα ελληνικά δικαστήρια – έχουν θέσει αυστηρές προϋποθέσεις αναφορικά με τη δυνατότητα παρακράτησής του – ή μέρους αυτού – εκ μέρους του εργοδότη, για απαιτήσεις του κατά του εργαζομένου.

Κυρίως χωρεί συμψηφισμός μισθών εργαζομένου με απαιτήσεις του εργοδότη κατά του εργαζομένου λόγω αδικοπραξίας.

Θεσμικό Πλαίσιο

Άρθρο 440 του Αστικού Κώδικα (Α.Κ.,): “Ο συμψηφισμός επιφέρει απόσβεση των μεταξύ δύο προσώπων αμοιβαίων απαιτήσεων, όσο καλύπτονται, αν είναι ομοειδείς κατά το αντικείμενο και ληξιπρόθεσμες”. Άρθρο 664 του Αστικού Κώδικα (Α.Κ.,): “Ο εργοδότης δεν μπορεί να συμψηφίσει οφειλόμενο μισθό σε απαίτησή του κατά του εργαζομένου, εφόσον ο μισθός αυτός είναι απολύτως αναγκαίος για τη διατροφή του εργαζομένου και της οικογένειάς του.

Η απαγόρευση αυτή δεν ισχύει για το συμψηφισμό με απαίτηση ,που έχει ο εργοδότης, λόγω ζημίας που του προξένησε ο εργαζόμενος με δόλο, κατά την εκτέλεση της σύμβασης εργασίας”.

Οι ως άνω διατάξεις που αφορούν στην απαγόρευση του συμψηφισμού είναι δημοσίας τάξεως και ως εκ τούτου, αντίθετες συμφωνίες μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου είναι άκυρες.

Άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα (Α.Κ.,): “Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.

Νομολογία

Ενδεικτική η απόφαση του Άρειου Πάγου 284/2022 σχετικά με τον συμψηφισμό μισθού εργαζομένου με απαιτήσεις εργοδότη, σύμφωνα με την οποία:

Από τις διατάξεις των άρθρων 440 και 664 του Αστικού Κώδικα, συνάγεται ότι είναι δυνατή η απόσβεση ομοειδών, ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων δύο προσώπων, στην έκταση που καλύπτονται η μία με την άλλη, εφόσον το ένα πρόσωπο δηλώσει στο έτερο τη βούλησή του για το σκοπό αυτό.

Ο κανόνας κάμπτεται, κατ’ εξαίρεση, όταν πρόκειται για απαιτήσεις μισθολογικών παροχών.

Έτσι, δεν υπόκεινται σε συμψηφισμό προς απαίτηση του εργοδότη, μεταξύ άλλων, οι αποδοχές και τα επιδόματα άδειας, καθώς και τα επιδόματα εορτών, συμπεριλαμβανόμενα στην έννοια των, τεκμαιρόμενων ως αναγκαίων για τη διατροφή του εργαζομένου και της οικογένειάς του, μισθολογικών παροχών, εκτός αν συντρέχει η εκτεθείσα εξαιρετική περίπτωση της προέλευσης της απαίτησης του εργοδότη από ζημία προκληθείσα εκ δόλου του εργαζομένου κατά την εκτέλεση της εργασίας του (ΑΠ 862/2019, ΑΠ 1269/2005).

Επομένως, αφού τεκμαίρεται ότι ο μισθός είναι αναγκαίος για τη διατροφή του εργαζόμενου και της οικογένειάς του, δεν είναι αναγκαίο ο εργαζόμενος να προβάλει το γεγονός αυτό με αντένσταση στην ένσταση συμψηφισμού του εργοδότη, η οποία στρέφεται κατά της απαίτησης του για καταβολή του μισθού του και των αποδοχών του, που θεωρούνται ως μισθός, αντίθετα δε, ο προβάλλων την ένσταση συμψηφισμού εργοδότης, πρέπει να επικαλεστεί με την ένστασή του ότι η απαίτησή του προέρχεται από ζημία, που του προξένησε ο εργαζόμενος με δόλο, κατά την εκτέλεση της σύμβασης εργασίας.

Δυνατότητα συμψηφισμού

Η νομολογία δέχεται ότι:

• ο συμψηφισμός από απαιτήσεις κατά του εργαζομένου μπορεί να αφορά σε απαιτήσεις του εργοδότη από το επίδομα δώρου Πάσχα ή Χριστουγέννων, από την αποζημίωση αδείας ή από το επίδομα αδείας που όφειλε να καταβάλλει προς τον εργαζόμενό του (ΕφΑθ 4714/1996).
• οι απαιτήσεις που έχει ο εργοδότης κατά εργαζομένου δεν συμψηφίζονται με τους μισθούς που του οφείλει όταν ο εργαζόμενος επικαλείται την ένσταση αυτή σε αντιδικία του με τον εργοδότη του (ΕφΑθ 4714/1996).

Στο ερώτημα περί του επιτρεπτού ή μη του συμψηφισμού του μισθού με απαιτήσεις του εργοδότη κατά του μισθωτού απαντάει κατ’ αρχήν η προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 664 εδ. α ΑΚ.

Το μέρος του μισθού που θεωρείται ως αναγκαίο κρίνεται από το δικαστήριο, με συνυπολογισμό περισσότερων παραγόντων και δεν ταυτίζεται μόνο με το κατώτατο όριο αυτού· κρίσιμα κριτήρια είναι, για παράδειγμα, εάν ο εργαζόμενος λαμβάνει και άλλα εισοδήματα, εάν έχει οικογένεια και από πόσα μέλη αποτελείται αυτή κ.λ.π.

Ο εργοδότης έχει, στην περίπτωση αυτή, το βάρος να αποδείξει ότι το ποσό που προτείνεται για συμψηφισμό δεν είναι απαραίτητο για τη διαβίωση του εργαζομένου.

Επισημαίνεται ότι στην έννοια του μισθού περιλαμβάνεται οποιαδήποτε παροχή καταβάλλεται από τον εργοδότη στον εργαζόμενο κατά τρόπο σταθερό, ως αντάλλαγμα για την εργασία του, ανεξαρτήτως εάν η παροχή αυτή προβλέπεται από τον νόμο ή τη σύμβαση εργασίας (ατομική ή συλλογική).

Ενδεικτικά, ως μισθός θεωρούνται τα διάφορα επιδόματα (π.χ. επίδομα Χριστουγέννων, Πάσχα, αδείας, επίδομα προϋπηρεσίας/τριετιών, επίδομα επικίνδυνης/ανθυγιεινής εργασίας), οι αμοιβές για υπερεργασία και υπερωρία (νόμιμη ή παράνομη), ακόμα και τα φιλοδωρήματα, όταν αυτά λαμβάνονται κατά τρόπο τακτικό και με τη συγκατάθεση (ρητή ή σιωπηρή) του εργοδότη.

Γενικά, οποιαδήποτε παροχή καταβάλλεται νόμιμα και τακτικά στον εργαζόμενο θεωρείται μισθός και δεν συμψηφίζεται.

Εξαίρεση από την απαγόρευση του συμψηφισμού εισάγει το εδάφιο β΄ του ίδιου άρθρου του Αστικού Κώδικα, κατά το οποίο επιτρέπεται ο συμψηφισμός απαιτήσεων που έχει ο εργοδότης έναντι του εργαζομένου λόγω ζημίας που ο τελευταίος προξένησε με δόλο κατά την εκτέλεση της εργασίας.

Όταν οι απαιτήσεις του εργοδότη στηρίζονται σε αδικοπραξία κατ’ άρθρο 914 Α.Κ. εκ μέρους του εργαζομένου, τότε υπόκεινται σε συμψηφισμό οι απαιτήσεις που έχει ο εργαζόμενος από οφειλόμενους μισθούς με τις ανταπαιτήσεις του εργοδότη από την τελεσθείσα αδικοπραξία, όπως ορίζει και το προαναφερθέν άρθρο 664 παρ. 2 του Α.Κ..

Εν προκειμένω, ακόμη και αν ο εργαζόμενος προβάλλει την ένσταση της διακινδύνευσης της διατροφής του ιδίου και της οικογένειάς του, η ένσταση αυτή θα απορριφθεί εάν ο εργοδότης αποδείξει ότι η ανταπαίτησή του οφείλεται σε αδικοπραξία εκ μέρους του εργαζομένου, π.χ. κλοπή αντικειμένων από το χώρο εργασίας, αθέμιτος ανταγωνισμός κ.λπ. (ΑΠ 1303/1976 ΕΕργΔ 36/209 και ΑΠ 196/1990 ΕΕργΔ 50/230).

Προκειμένου να στοιχειοθετηθεί δόλος από τη μεριά του εργαζομένου, χρειάζεται ο ίδιος να στόχευε στην επέλευση της ζημίας αυτής στον εργοδότη, ή τουλάχιστον να την αποδέχτηκε.

Συνεπώς, ο συμψηφισμός του μισθού με απαιτήσεις του εργοδότη επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Οι πιο πάνω ρυθμίσεις

• έχουν σκοπό την ιδιαίτερη προστασία του μισθού, ως μέσου διαβίωσης του εργαζομένου·
• η δε προστασία αυτή αποτελεί βασική αρχή του εργατικού δικαίου, χωρίς να αφήνει περιθώρια παρέκκλισης των μερών με διαφορετικές συμφωνίες.

ΠΗΓΗ: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ»

by Εργατικό Κέντρο

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Καλαμάτας ενημερώνει όλους τους εργαζόμενους της πόλης μας ότι, σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα υπ’ αριθμ. 5/2025 (ΦΕΚ Α΄ 9 / 28.01.2025), η 2α Φεβρουαρίου, ημέρα εορτής της Παναγίας της Υπαπαντής, Πολιούχου και Προστάτιδας της Καλαμάτας, καθιερώνεται ως επίσημη τοπική αργία για τον Δήμο Καλαμάτας και κατά συνέπεια την ημέρα αυτή θα πρέπει να τηρηθεί η ισχύουσα νομοθεσία.

by Εργατικό Κέντρο

Η προβλεπόμενη αύξηση των 40 έως 50 ευρώ μεικτά –δηλαδή περίπου 25 έως 30 ευρώ καθαρά– δεν συνιστά ουσιαστική ανακούφιση για τους 575.000 χαμηλόμισθους του ιδιωτικού τομέα και τους εργαζόμενους στο Δημόσιο.

Σε φάση «επίσημων διαβουλεύσεων» εισέρχεται η διαδικασία αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού, με την κυβέρνηση να προαναγγέλλει την 5η συνεχόμενη αύξηση από το 2019. Πίσω όμως από τους αριθμούς και τις πανηγυρικές διαρροές, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: οι αυξήσεις παραμένουν κατώτερες των αναγκών και δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τη συνεχιζόμενη ακρίβεια και τη δραματική απώλεια αγοραστικής δύναμης.

Η προβλεπόμενη αύξηση των 40 έως 50 ευρώ μεικτά –δηλαδή περίπου 25 έως 30 ευρώ καθαρά– δεν συνιστά ουσιαστική ανακούφιση για τους 575.000 χαμηλόμισθους του ιδιωτικού τομέα και τους εργαζόμενους στο Δημόσιο. Με την αύξηση αυτή ο κατώτατος μισθός από τα 880 ευρώ σήμερα θα ανέλθει σε επίπεδα 920 έως 930 ευρώ μεικτά.

Την ώρα που το κόστος στέγασης, ενέργειας και βασικών αγαθών έχει εκτοξευθεί, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ως «γενναία παρέμβαση» μια προσαρμογή που εξανεμίζεται πριν καν φτάσει στην τσέπη του εργαζόμενου.

Για την διετία 2026- 2027 θα ακολουθηθεί η υφιστάμενη διαδικασία διαμόρφωσης των κατώτατων αποδοχών. Η Επιτροπή Συντονισμού της διαβούλευσης αποστέλλει έγγραφη πρόσκληση προς τους εξειδικευμένους επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς, οι οποίοι καλούνται να συντάξουν και να υποβάλουν έκθεση αξιολόγησης του ισχύοντος νομοθετημένου κατώτατου μισθού. Ακολουθεί η διαβίβαση των υπομνημάτων και της τεκμηρίωσης κάθε διαβουλευόμενου προς τους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, με πρόσκληση για προφορική διαβούλευση.

Στη συνέχεια, το σύνολο των υπομνημάτων και των εκθέσεων αποστέλλεται στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών για τη σύνταξη του σχεδίου πορίσματος της διαβούλευσης. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την υποβολή της εισήγησης της υπουργού Εργασίας προς το υπουργικό συμβούλιο, για τον τελικό καθορισμό του κατώτατου μισθού των υπαλλήλων και του κατώτατου ημερομισθίου των εργατοτεχνιτών έως το Μαρτίου για την εφαρμογή του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου.

Η συζήτηση για το ύψος της αύξησης επηρεάζεται από τρεις βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος αφορά την επίμονη ακρίβεια και την ανάγκη στήριξης της αγοραστικής δύναμης των χαμηλόμισθων, οι οποίοι πλήττονται δυσανάλογα από τις ανατιμήσεις. Ο δεύτερος συνδέεται με την επανενεργοποίηση των συλλογικών συμβάσεων, η οποία εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ευρύτερες μισθολογικές αυξήσεις και θα συμπαρασύρει ανοδικά και τον κατώτατο μισθό. Ο τρίτος παράγοντας αφορά το πολιτικό χρονοδιάγραμμα, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να έχει διαμορφώσει έναν αισθητά υψηλότερο κατώτατο μισθό έως την άνοιξη του 2027.

Δημόσιοι υπάλληλοι και ένστολοι

Ο αναπροσαρμοσμένος κατώτατος μισθός ισχύει ενιαία για ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Ειδικά στο Δημόσιο, η αύξηση θα ενσωματωθεί οριζόντια στους βασικούς μισθούς όλων των μισθολογικών κλιμακίων και σε όλες τις κατηγορίες προσωπικού (ΥΕ, ΔΕ, ΤΕ και ΠΕ). Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα δουν αύξηση περίπου 40 ευρώ τον μήνα λόγω της ανόδου του κατώτατου μισθού. Στους ένστολους, οι αυξήσεις θα κυμανθούν ανάλογα με τη βαθμίδα: για ανώτερους αξιωματικούς +276 ευρώ, για υπαξιωματικούς +128 ευρώ και για κατώτερες κατηγορίες +103 ευρώ τον μήνα. Στην Αστυνομία, η μέση αύξηση εκτιμάται στα 111 ευρώ.

Η αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού συνδέεται άμεσα και με τις φορολογικές ελαφρύνσεις που τίθενται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026. Η μείωση της μηνιαίας παρακράτησης φόρου για μισθωτούς και συνταξιούχους αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω το καθαρό εισόδημα, ενώ ιδιαίτερα ευνοημένοι θα είναι οι νέοι εργαζόμενοι έως 30 ετών που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό. Για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ, οι εργαζόμενοι έως 25 ετών θα έχουν μηδενική φορολογική επιβάρυνση, γεγονός που μεταφράζεται σε αισθητή αύξηση των καθαρών αποδοχών.

Συμπιεσμένοι οι μέσοι μισθοί

Παρά τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, οι μέσες αποδοχές στην οικονομία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό «συμπιεσμένες», όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος. Ένα περιορισμένο μόνο μέρος των αυξήσεων στα κατώτατα όρια μεταφέρεται προς τα ανώτερα μισθολογικά κλιμάκια. Βασικοί παράγοντες που λειτουργούν ως «φρένο» αποτελούν η περιορισμένη κάλυψη από κλαδικές συλλογικές συμβάσεις και η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ανάλυση του ΟΟΣΑ, ο οποίος στην πρόσφατη έκθεσή του επισημαίνει ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή ώστε οι μισθολογικές αυξήσεις να μην υπερβαίνουν την εξέλιξη της παραγωγικότητας. Η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι η χώρα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου σε όρους παραγωγικότητας, γεγονός που καθιστά τις αυξήσεις μισθών πιο ευάλωτες σε πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνσεις στο κόστος παραγωγής. Από το 2028 αλλάζει ο τρόπος καθορισμού του κατώτατου μισθού.

Κομβική αλλαγή στη μισθολογική πολιτική έρχεται από το 2028, όταν ο κατώτατος μισθός θα καθορίζεται μέσω ενός μαθηματικού τύπου, βασισμένου σε αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια, στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς. Ο νέος μηχανισμός θα λαμβάνει υπόψη τον πληθωρισμό, με ιδιαίτερη έμφαση στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, καθώς και την αύξηση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας, με τα σχετικά δεδομένα να παρέχονται από την ΕΛΣΤΑΤ.

Το νέο σύστημα εισάγει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ασφάλεια, καθώς προβλέπεται ρητά ότι ο κατώτατος μισθός δεν μπορεί να μειωθεί, ενώ για πρώτη φορά η προστασία επεκτείνεται και στους εργαζόμενους στο Δημόσιο. Παράλληλα, ενισχύεται θεσμικά ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων μέσω ειδικής Επιτροπής Διαβούλευσης, ιδίως σε περιπτώσεις σοβαρών οικονομικών αναταράξεων που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν παρέκκλιση από τον αυτόματο μηχανισμό αναπροσαρμογής.

ΠΗΓΗ: «4PRESS»

by Εργατικό Κέντρο

Το νέο υπόδειγμα πολιτικής για την αντιμετώπιση του προβλήματος περιγράφεται σε Υπουργική Απόφαση (95/2026), που ενσωματώνει διατάξεις του πρόσφατου εργατικού νόμου και του νέου Κώδικα Εργατικού Δικαίου (αρ. 62).

Η προστασία καλύπτει εργαζόμενους ανεξάρτητα από το συμβατικό καθεστώς πρόσληψης, όπως είναι οι απασχολούμενοι με σύμβαση έργου, ανεξαρτήτων υπηρεσιών, έμμισθης εντολής, απασχολούμενοι μέσω τρίτων παρόχων υπηρεσιών, ασκούμενοι, μαθητευόμενοι. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται οι εθελοντές, οι εργαζόμενοι των οποίων η σχέση εργασίας έχει λήξει, άτομα που αιτούνται εργασία, ακόμα και εργαζόμενοι στην άτυπη (μαύρη) οικονομία.

Η πολιτική που πρέπει να ακολουθείται περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:

• Εκτίμηση κινδύνων βίας και παρενόχλησης στην εργασία, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση της δραστηριότητας, τη θέση εργασίας και παράγοντες όπως φύλο, ηλικία ή άλλα χαρα κτηριστικά διάκρισης.
• Μέτρα πρόληψης, ελέγχου και αντιμε τώπισης των κινδύνων, καθώς και παρακολούθησης περιστατικών.
• Ενέργειες ενημέρωσης και ευαι- σθητοποίησης του προσωπικού.
• Πληροφόρηση για δικαιώματα και υποχρεώσεις εργαζομένων και εργοδότη σε περίπτωση πε- ριστατικών.
• Ορισμός προσώ που αναφοράς (συνδέσμου) για την καθοδήγηση και ενημέρω ση των εργαζομένων.
• Προστα σία θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας με κάθε πρόσφορο μέσο ή εύλογη προσαρμογή.
• Διαύλους επικοινωνίαςγια την υποδοχή και ταγγελιών και ορισμό αρμόδιων προσώπων. ΟΔιαδικασία έρευνας και εξέτασης καταγγελιών με αμε- ροληψία, εμπιστευτικότητα και προστασία προσωπικών δεδομέ νων.
• Απαγόρευση αντιποίνων σε βάρος του θιγόμενου.
• Συνέ πειες επί διαπίστωσης παραβιά- σεων.
• Συνεργασία με αρμόδιες αρχές και παροχή πληροφοριών.

Οι πρωτοβουλίες πρέπει να ενσωματωθούν στον Κανονισμό Εργασίας των επιχειρήσεων.

by Εργατικό Κέντρο