Άρθρα
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων
του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ
Το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ δίνει στη δημοσιότητα το νέο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων με τίτλο:
«Ακρίβεια, αγοραστική δύναμη και αγορά εργασίας»,
το οποίο καταγράφει τις επιπτώσεις του κύματος ακρίβειας στο εισόδημα των πολιτών και τις επιδόσεις της αγοράς εργασίας σε σύγκριση με τις αντίστοιχες στα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Τα βασικά ευρήματα είναι τα εξής:
- Η απώλεια αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων λόγω του κύματος ακρίβειας συνεχίστηκε και τον Δεκέμβριο του 2021. Συγκεκριμένα η απώλεια αγοραστικής δύναμης του κατώτατου μισθού έφτασε το 10,4%, ενώ του μέσου μισθού των εργαζομένων μερικής απασχόλησης άγγιξε το 13,7%. Τον ίδιο μήνα το μέσο μηνιαίο ατομικό διαθέσιμο εισόδημα απώλεσε περίπου το 7% της αγοραστικής του δύναμης σε ετήσια βάση.
- Το 2020 οι ετήσιες καθαρές αποδοχές ενός νοικοκυριού με δύο ενήλικες και δύο παιδιά μειώθηκαν σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) έναντι του 2019. Επίσης, στην Ελλάδα οι αποδοχές αυτές αντιστοιχούσαν το 2020 στο 74,3% του μέσου όρου της Ευρωζώνης.
- Εξίσου μεγάλη είναι η απόκλιση του ποσοστού απασχόλησης έναντι των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Το γ’ τρίμηνο του 2021 η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη χειρότερη επίδοση, με την απόκλιση μεταξύ του μέσου όρου της Ευρωζώνης και της Ελλάδας να είναι ίση με 8,8 ποσοστιαίες μονάδες. Επιπλέον, στην Ελλάδα το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών το γ’ τρίμηνο του 2021 ήταν πολύ χαμηλότερο από αυτό των ανδρών.
- Στο ίδιο διάστημα, η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη χειρότερη επίδοση στην Ευρωζώνη όσον αφορά τη μετάβαση από την ανεργία στην απασχόληση και το υψηλότερο ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας (67,1%).
- Μεγάλη είναι η μισθολογική ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τον Δεκέμβριο του 2020 μεγαλύτερος αριθμός γυναικών απασχολήθηκε σε χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας. Ενδεικτικά, στα χαμηλότερα από τον κατώτατο μισθό μισθολογικά κλιμάκια απασχολούνταν κατά μέσο όρο 11% περισσότερες γυναίκες από ό,τι άνδρες, ενώ στα υψηλότερα από τον κατώτατο μισθό μισθολογικά κλιμάκια απασχολούνταν κατά μέσο όρο 43% περισσότεροι άνδρες από ό,τι γυναίκες.
Ακολουθεί αναλυτικά όλο το Δελτίο των Οικονομικών εξελίξεων
5454_ΙΝΕ ΓΣΕΕ Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων 19_1_2022
Σε προηγούμενο σημείωμα μας, όπου ανιχνεύαμε το 2022, είχαμε διατυπώσει την άποψη ότι θα είναι ένα έτος που θα προσθέσει στην ανάπτυξη πάνω από την αντιστάθμιση των απωλειών των ετών της Covid, και των παλαιότερων ετών της μνημονιακής κρίσης, αλλά θα χαρακτηρίζεται από προκλήσεις διλήμματα και αβεβαιότητα.
Βλέπετε ο κόσμος δεν έχει παρόμοιες εμπειρίες ούτε από την ταχύτατη τεχνική κάθοδο στην ύφεση του 2020, ούτε από την ταχεία άνοδο της επιστροφής στην κανονικότητα. Η επιστροφή στην κανονικότητα που έγινε μετά την κρίση του 2012 ήταν αρκετά πιο αργή και προσεκτική κυρίως λόγω της μονομερούς πηγής του προβλήματος υπερχρέωση. Τώρα έχουμε ένα σύμπλεγμα προβλημάτων που συνοψίζονται στη συνεχιζόμενη υγειονομική κρίση, στις προβληματικές γραμμές παραγωγής στις αλλαγές της τεχνολογίας και τις απαιτούμενες αλλαγές μαζί με τις ελλείψεις στις δεξιότητες των εργαζομένων που εντάθηκαν και επιταχύνθηκαν.
Συγχρόνως αναμένεται να εκδηλωθεί μία αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια που θα είναι κυρίως αποτέλεσμα της δίχρονης συμπίεσης του τρόπου ζωής και των προσδοκιών της μετά Covid εποχής. Εδώ θα παίξουν ρόλο και οι πληθωριστικές πιέσεις οι οποίες απειλούν το διαθέσιμο ιδιωτικό εισόδημα, τις αποταμιεύσεις και την αγοραστική δύναμη. Ο πληθωρισμός έδειξε τα δόντια του και τον Δεκέμβριο στο 5,1% σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2020. Αυτή η μεταβολή οδηγεί τη μέση μεταβολή των τιμών το 2021 κοντά στο 1,1% έναντι 1,24% το 2020. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ευρώπη (5% τον Δεκέμβριο).
Αντιλαμβανόμαστε βέβαια ότι μία αύξηση αυτού του μεγέθους (γύρω στο 1,1%) για όλο το 2021 δεν θα προκαλούσε προβληματισμό εάν δεν ήταν τόσο απότομη η αυξητική μεταβολή και εάν δεν προκαλούσε ανησυχία για το μέλλον.
Σήμερα όμως γνωρίζουμε ότι ο πληθωρισμός που έχουμε συνδέεται κατά περίπου 50% με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και το υπόλοιπο συνδέεται με την έλλειψη κανονικότητας στις γραμμές εφοδιασμού και τις ελλείψεις σε προσωπικό. Οι ενεργειακές τιμές υπό τις σημερινές συνθήκες (όχι ένταση με Ουκρανία), παρόλο που οι λογαριασμοί ρεύματος και φυσικού αερίου έχουν ήδη σήμερα εξωπραγματική διάσταση, αναμένεται να συνεχίσουν να είναι υψηλές και οι αυξήσεις τους να προσγειωθούν σε χαμηλότερα επίπεδα στο 2ο εξάμηνο του 2022 με μείωση τιμών το 2023. Συνεπώς έχουμε έναν πληθωρισμό που προέρχεται από την πλευρά της προσφοράς και όχι από την πλευρά της ζήτησης και έχει ένα βραχυχρόνιο χαρακτήρα με προοπτικές μείωσης και γι αυτό δεν προσφέρονται οι φορολογικές μειώσεις για την αντιμετώπιση του. Εξάλλου εάν ήταν πληθωρισμός ζήτησης, θα συνδεόταν με πληθωριστικές προσδοκίες που δεν έχουν εμφανιστεί.
Ο πληθωρισμός θα κυμανθεί γύρω στο 2,5% για το πρώτο εξάμηνο του 2022 ενώ ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός για όλο το 2022 αναμένεται να κυμανθεί γύρω στο 2%. Η Όμικρον λειτουργεί εξάλλου ανασχετικά.
Συνεπώς δεν βλέπουμε να συντρέχουν, μέχρι στιγμής ικανοί λόγοι σοβαρής γενικότερης πληθωριστικής ανησυχίας παρόλο που δημιουργούνται νέα θέματα αναγκών αναπροσαρμογής της ευρωπαϊκής ενεργειακής τιμολόγησης, παραγωγικής αναδιάρθρωσης και αναδιανομής εισοδήματος. Στο πρώτο η απάντηση είναι οι στοχευμένες επιδοτήσεις του ενεργειακού κόστους, στο δεύτερο οι πράσινες και ψηφιακές επενδύσεις και στο τρίτο οι παρεμβάσεις στους κατώτατους μισθούς.
πηγή: του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΕΤΡΑΚΗ- “ΤΑ ΝΕΑ”
ΣΟΦΙΑ ΠΑΦΤΟΥΝΟΥ
Σε όλο τον κόσμο, εκατομμύρια άνθρωποι ξανασκέφτονται πώς εργάζονται και ζουν και πώς να εξισορροπήσουν καλύτερα και τα δύο.
Μετά την πανδημία του κορωνοϊού και τα lockdown που είχαν τεθεί σε ισχύ σε όλο τον κόσμο, έχει αρχίσει να παρατηρείται ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο στις ΗΠΑ, σχετικά με τις δουλειές. Το φαινόμενο έχει ονομαστεί ως «η μεγάλη παραίτηση».
Η Μεγάλη Παραίτηση, γνωστή και ως Big Quit, είναι μια οικονομική τάση κατά την οποία οι εργαζόμενοι παραιτούνται οικειοθελώς από τις εργασίες τους μαζικά, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ξεκινώντας από τις αρχές του 2021.
Στην Κίνα, υπάρχει το Lying Flat ή αλλιώς το Tang ping, το οποίο είναι μια επιλογή τρόπου ζωής και ένα κοινωνικό κίνημα διαμαρτυρίας από ορισμένους νέους, που απορρίπτουν τις κοινωνικές πιέσεις για σκληρή δουλειά ή ακόμα και υπερβολική εργασία, και αντ’ αυτού επιλέγουν να «ξαπλώσουν και να ξεπεράσουν τους ξυλοδαρμούς» μέσω μιας χαμηλής επιθυμίας, πιο αδιάφορης στάσης απέναντι στη ζωή.
Το Bloomberg αναλύει τα δύο αυτά φαινόμενα που σημειώνουν άνοδο και φυσικά επηρεάζουν σημαντικά την παγκόσμια οικονομία.
Η Μεγάλη Παραίτηση αναγκάζει τους Αμερικανούς εργαζομένους να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους σε αριθμούς ρεκόρ—πάνω από 24 εκατομμύρια το έκαναν από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους—και πολλοί μένουν εκτός εργατικού δυναμικού. Η Γερμανία, η Ιαπωνία και άλλα πλούσια έθνη βλέπουν αποχρώσεις της ίδιας τάσης.
Η πανδημία έχει σημαντικές επιπτώσεις, με έρευνες να δείχνουν αύξηση των συναισθημάτων εξάντλησης και επιδείνωση της ψυχικής υγείας σε πολλά έθνη. Όμως, η πίεση αυξάνεται στις ανεπτυγμένες χώρες εδώ και δεκαετίες. Τα εισοδήματα έχουν μείνει στάσιμα, η ασφάλεια της εργασίας έχει γίνει επισφαλής και το κόστος στέγασης και εκπαίδευσης έχει εκτιναχθεί στα ύψη, αφήνοντας λιγότερους νέους ανθρώπους σε θέση να οικοδομήσουν μια οικονομικά σταθερή ζωή.
Αν και η Μεγάλη Παραίτηση είναι ένα φαινόμενο μεταξύ ατόμων κάτω των 40 ετών, απηχεί επίσης σε όλη την οικονομία και ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για την εργασία. Οι Millennials (γεννημένοι μεταξύ 1980 και τέλη της δεκαετίας του 1990) και η Generation Z (η δημογραφική ομάδα μετά από αυτούς) τείνουν να παντρεύονται, να αγοράζουν σπίτια και να κάνουν παιδιά αργότερα από τους προγόνους τους – αν όχι καθόλου.
Υπάρχει και το κίνημα «lie flat» («είμαι ξαπλωμένος») της Κίνας, που ξεκίνησε με μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από την οποία πήρε το όνομά του. Είναι μια αντίδραση ενάντια σε ένα σύστημα, στο οποίο ένα εξαντλητικό πρόγραμμα εργασίας «996» – από τις 9 π.μ. έως τις 9 μ.μ., έξι ημέρες την εβδομάδα – είναι συνηθισμένο σε βιομηχανίες όπως η τεχνολογία. Το ίδιο και η αδιάκοπη πίεση από την οικογένεια, την κοινωνία, ακόμη και την κυβέρνηση να συνεχίσει το άτομο να ανεβαίνει τη «σκάλα».
Η οικονομία της χώρας έχει διπλασιαστεί σε μέγεθος την τελευταία δεκαετία, αλλά δεν καρπώνονται όλοι τα οφέλη: Σε πολλές μεγάλες πόλεις το αυξανόμενο κόστος ζωής ξεπερνά την αύξηση των μισθών.
Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι βλέπουν το φαινόμενο του lie flat ως μια προειδοποίηση για την επικείμενη στασιμότητα τύπου Ιαπωνίας – κάτι που έφτασε απροσδόκητα νωρίς στην ανάπτυξη της οικονομίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι κάτι περισσότερο από τα κινήματα αντικουλτούρας της δεκαετίας του 1960 που εμφανίστηκαν στις ΗΠΑ και σε μέρη της δυτικής Ευρώπης, με τους απλούς ανθρώπους να αναζητούν μια κοινωνία χαμηλότερης πίεσης, που να επικεντρώνεται περισσότερο στην προσωπική ανάπτυξη.
«Είναι ουσιαστικά σύμπτωση ότι αυτές οι δύο συζητήσεις προέκυψαν την ίδια στιγμή», λέει ο Xiang Biao, διευθυντής του Ινστιτούτου Max Planck για την Κοινωνική Ανθρωπολογία στη Γερμανία. «Αλλά μπορούμε να κάνουμε μια σύνδεση. Έχει να κάνει με το πώς η οικονομία έχει υπερθερμανθεί και δεν είναι βιώσιμη, τόσο από περιβαλλοντική όσο και από διανοητική έννοια».
Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι στον κόσμο σκέφτονται να παραιτηθούν, σύμφωνα με έρευνα της Microsoft Corp. Περίπου 4 στους 10 ερωτηθέντες millennial και Gen Z λένε ότι θα άφηναν τη δουλειά τους αν τους ζητούνταν να επιστρέψουν στο γραφείο με πλήρη απασχόληση, σύμφωνα με μια παγκόσμια έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας Qualtrics International Inc.—περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη γενιά.
Κάποιοι από τις παλαιότερες γενιές έχουν επικρίνει αυτές τις συμπεριφορές, ως προνομιούχες και τεμπέλικες. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι οι ώρες εργασίας μειώνονται σε πλουσιότερες χώρες εδώ και δεκαετίες σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες.
Μπροστά σε υπαρξιακές απειλές όπως η πανδημία και η κλιματική αλλαγή, η Μεγάλη Παραίτηση και το Lying Flat έχουν τη δυνατότητα να πυροδοτήσουν μια βαθύτερη συζήτηση για την αδιάκοπη αναζήτηση πλούτου, σε ατομικό επίπεδο και για τα έθνη συνολικά.
«Όταν έρχονται αντιμέτωποι με την προοπτική της θνησιμότητας, οι άνθρωποι σίγουρα συμπεριφέρονται διαφορετικά», λέει ο Benjamin Granger, επικεφαλής των συμβουλευτικών υπηρεσιών εμπειρίας εργαζομένων στην Qualtrics. «Οι άνθρωποι βλέπουν τη δουλειά με πολύ διαφορετικό πρίσμα».
Τι συμβαίνει στην Κίνα: Αυτό που ξεκίνησε ως μια πνευματώδης έκφραση της κινεζικής νεανικής εξέγερσης έχει γίνει ένα κίνημα που ακόμη και ο Xi Jinping έχει αναγνωρίσει.
Το πνευματικό σπίτι του κινήματος μπορεί να είναι η Shenzhen, στη νοτιοανατολική Κίνα. Ο αναπτυσσόμενος τεχνολογικός κόμβος φιλοξενεί γιγάντια εργοστάσια ηλεκτρονικών και εταιρείες όπως η Huawei Technologies Co. και η Tencent Holdings Ltd.—καθώς και 18 εκατομμύρια ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους έχουν μετακομίσει εκεί από άλλα μέρη της Κίνας για να κυνηγήσουν τα όνειρά τους για ευμάρεια. Τώρα, καθώς η οικονομία επιβραδύνεται, ορισμένοι αναρωτιούνται αν αυτά τα όνειρα αξίζουν τον κόπο.
Ο Τζακ, ένας 32χρονος εργαζόμενος στον τομέα της τεχνολογίας που έδωσε μόνο το όνομά του, από φόβο αντεκδίκησης από τον εργοδότη του, ήταν γεμάτος φιλοδοξίες όταν μια εταιρεία τηλεπικοινωνιών τον προσέλαβε πριν από πέντε χρόνια. Αλλά ένας εξαντλητικός φόρτος εργασίας απέτυχε να μεταφραστεί στην επιτυχία που ήλπιζε, και με τον καιρό ο ενθουσιασμός του εξαντλήθηκε. Δουλεύει ακόμα, αλλά όχι τόσο σκληρά.
«Πολλές βιομηχανίες του Διαδικτύου έχουν φτάσει σε ένα στάδιο όπου δεν υπάρχει εκρηκτική ανάπτυξη», λέει ο Τζακ. «Αλλά όλη η βαριά δουλειά είναι ακόμα εδώ. Όλο το άγχος είναι ακόμα εδώ. Χάνεις την ελπίδα σου».
Το ότι η Shenzhen είναι από τις λιγότερο προσιτές οικονομικά πόλεις στον κόσμο, το κάνει ακόμα πιο δύσκολο. «Ακόμα και για καλά αμειβόμενους επαγγελματίες όπως εγώ και η κοπέλα μου, είναι ακόμα τρελό», λέει. «Η προκαταβολή για ένα διαμέρισμα στη Shenzhen είναι 2,3 εκατομμύρια γιουάν [περίπου 314.000 έως 471.000 δολάρια]. Είναι σαν τις αποταμιεύσεις και των δυο μας, καθώς και την τεράστια βοήθεια από τους γονείς μας».
Τον Οκτώβριο χιλιάδες εργαζόμενοι σε εταιρείες όπως η Alibaba Group Holding Ltd. και ο ιδιοκτήτης του TikTok ByteDance Ltd. συμμετείχαν σε μια διαδικτυακή καμπάνια με την επωνυμία «Worker Lives Matter» δημοσιεύοντας πληροφορίες σχετικά με το πότε ξεκινούν και πότε τελειώνουν τις εργάσιμες ημέρες τους σε ένα δημόσιο υπολογιστικό φύλλο. Η ByteDance έχει ορίσει έκτοτε μια μικρότερη εβδομάδα εργασίας.
Σε memes και διαδικτυακές αναρτήσεις, οι νεότεροι Κινέζοι αποκαλούν τη γενιά τους «άνθρωποι του ποντικιού» και «παστό ψάρι». (Στα Καντονέζικα, ένα παστό ψάρι είναι μια μεταφορά για ένα πτώμα, αλλά μπορεί επίσης να σημαίνει ανθρώπους που δεν έχουν φιλοδοξία ή ορμή). Εάν τέτοιες συμπεριφορές γίνουν διάχυτες, θα μπορούσαν να επιταχύνουν τη μείωση του πληθυσμού: ο ρυθμός γεννήσεων της Κίνας έπεσε σε ιστορικό χαμηλό το 2020, μια μεγάλη ανησυχία γιατί το εργατικό δυναμικό ήδη συρρικνώνεται.
Αμερικανική παραίτηση: Στις ΗΠΑ, οι οικονομικές ανησυχίες των millennials προϋπήρχαν του Covid-19. Λόγω του συνδυασμού μιας έκρηξης στο χρέος των φοιτητών και της ραγδαίας ανάκαμψης από τη Μεγάλη Ύφεση, αυτή η γενιά είναι πιθανό να είναι η πρώτη στην ιστορία των ΗΠΑ που θα είναι λιγότερο εύπορη από τους γονείς της.
Η πανδημία φαίνεται να έχει φέρει αυτές τις ανησυχίες στο προσκήνιο. Τα δύο τρίτα των millennials που άφησαν τη δουλειά τους το 2021 ανέφεραν λόγους ψυχικής υγείας, σύμφωνα με έρευνα της Mind Share Partners, και το ποσοστό για την Gen Z ήταν ακόμη υψηλότερο, στο 81%.
Η ανθρώπινη και οικονομική σφαγή που προκάλεσε ο Covid έχει επίσης αφήσει πολλούς νέους να αμφισβητούν τις προτεραιότητές τους.
Τον Ιούλιο του 2020, η ομοσπονδιακή υπηρεσία στην Ουάσιγκτον, όπου εργαζόταν ο Μπεν Άντερσον, κάλεσε το προσωπικό της πίσω στο γραφείο χωρίς να προμηθεύσει εξοπλισμό ασφαλείας ή να δημιουργήσει καταλύματα για κοινωνική απόσταση. Αφού ένας συνάδελφος έμεινε εκτός για αρκετό καιρό λόγω του Covid -19, ο Άντερσον άρχισε να αναρωτιέται αν μια σταθερή δουλειά ήταν το κλειδί για την ασφάλεια και μια καλή ζωή τελικά. «Καθώς ο κόσμος κατέρρευσε, δεν νομίζω ότι τους ένοιαξα καθόλου», λέει ο 29χρονος.
Η παραίτηση ήταν στο μυαλό του εδώ και μερικά χρόνια. Είχε κερδίσει κορυφαίους βαθμούς στο κολέγιο, είχε μετακομίσει σε μια μεγάλη πόλη για τη δουλειά και είχε περάσει επτά χρόνια σε μια δουλειά πλήρους απασχόλησης. Ωστόσο, δεν μπορούσε να εξοικονομήσει αρκετά χρήματα για να αγοράσει ένα σπίτι. «Η δουλειά ήταν τρελά πιεστική και ήμουν μακριά από την οικογένειά μου», λέει. «Και σε κάποιο σημείο σκεφτόμουν, “Για τι;” Δούλευα σε μια γιγαντιαία γραφειοκρατία στην οποία δεν επηρεάζεις την αλλαγή. Δεν είναι φτιαγμένο για αυτό. Απλά κουράστηκα».
Τώρα ζει στο Λος Άντζελες και παίζει σε τηλεοπτικές εκπομπές και διαφημίσεις. «Έχω τόσες πιθανότητες σε κάτι τόσο τρελό όσο το Χόλιγουντ, όσο το να υπομένω δοκιμασίες σε μια δημόσια δουλειά», λέει.
Αν και η Μεγάλη Παραίτηση θεωρείται συχνά ως ένα κίνημα νεολαίας, τουλάχιστον μια μελέτη δείχνει ότι οι εργαζόμενοι από 30 έως 45 ετών εγκαταλείπουν τις εργασίες τους, επίσης με υψηλά ποσοστά.
Παγκόσμια εξουθένωση: Στην Ιαπωνία, οι συζητήσεις που γίνονται στην Κίνα και τις ΗΠΑ σχετικά με το πώς να εξισορροπηθεί η εργασία, ακούγονται γνωστές. Στη δεκαετία του 1990 τα μέσα ενημέρωσης ζωγράφισαν ένα κολακευτικό πορτρέτο νεανικών «ελευθερωτών» που απέρριπταν την απαιτητική κουλτούρα γραφείου της Ιαπωνίας, με τις άκαμπτες ιεραρχίες και τις 15ωρες εργάσιμες ημέρες, υπέρ της εργασίας περίεργων θέσεων εργασίας.
Οι νέοι είπαν ότι ο τρόπος ζωής τους, επιβλήθηκε από τη στασιμότητα της οικονομίας και την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, που είχε ως αποτέλεσμα λιγότερες μισθωτές θέσεις και περισσότερη εργασιακή ανασφάλεια.
Μέχρι το 2010 οι freeters είχαν αποκτήσει μια λιγότερο απαξιωτική ετικέτα ως μέρος ενός μεγαλύτερου φαινομένου – της «γενιάς satori» – που αναφερόταν σε μια κατάσταση διαφωτισμού στον ιαπωνικό βουδισμό, η οποία επιτεύχθηκε με την εγκατάλειψη υλικών επιθυμιών.
Ο Kairu Taira, 22 ετών, εργάζεται για μια εταιρεία καταναλωτικών αγαθών στο Κόμπε και διευθύνει ένα blog γενιάς σατόρι. Αν και δεν είναι freeter, θεωρεί τον εαυτό του μινιμαλιστή, με περιορισμένη γκαρνταρόμπα που περιλαμβάνει μόνο τέσσερα μπλουζάκια και τέσσερα μακρυμάνικα πουκάμισα.
Λέει ότι η γενιά των σατόρι κατηγορείται ότι «δεν βοηθά αρκετά την οικονομία», επειδή ξοδεύει τόσο λίγα. «Αλλά νομίζω ότι ο καθένας μας είναι πιο ικανός να δει τι είναι πραγματικά σημαντικό στη ζωή», λέει. «Με αυτή την έννοια, μου αρέσει ο όρος».
Η αυξανόμενη αποδοχή της γενιάς των satori μπορεί να αντανακλά ότι οι χαμηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης και η λιγότερο σταθερή απασχόληση είναι εδώ για να μείνουν. Ο αριθμός των νεογνών στη χώρα, που είναι ήδη σε πτώση εδώ και δεκαετίες, έπεσε σε ιστορικό χαμηλό το 2020.
«Με τους freeters εκφραζόταν πολύ περισσότερη ντροπή, φόβος και θυμός», λέει ο Robin O’Day, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Τζόρτζια που μελετά την ιαπωνική νεανική κουλτούρα. «Τώρα φαίνεται ότι δεν υπάρχει τίποτα που μπορεί να γίνει».
Οι προοπτικές των νέων δέχθηκαν παρόμοιο πλήγμα από την οικονομική επιβράδυνση της Ταϊβάν στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Εκείνη την εποχή, ο A-Gui ήταν επεξεργαστής βίντεο στην Ταϊπέι. Έχοντας πάθει burn out από μια δουλειά που κάποτε τον έκανε να περάσει τρεις μέρες συνεχόμενα στο γραφείο για να τελειώσει ένα έργο, τα παράτησε το 2006 και έγινε ελεύθερος επαγγελματίας.
«Όσο είχα αρκετά για να ζήσω, ήταν αρκετό», λέει. «Υπήρχαν στιγμές που τα χρήματά μου σχεδόν τελείωναν, αλλά πάντα κάτι ερχόταν».
Τελικά, ο A-Gui παντρεύτηκε και το 2016 επέστρεψε στη δουλειά με πλήρες ωράριο. Βλέπει όμως απογοητευμένους νεότερους σήμερα να ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. «Όσο σκληρά κι αν εργάζεσαι, δεν θα μπορείς να αγοράσεις σπίτι», λέει.
Ακόμη και στην Ευρώπη που προσανατολίζεται περισσότερο στην ευημερία, όπου τα προγράμματα διατήρησης της απασχόλησης απέτρεψαν τις πανδημικές απολύσεις στην κλίμακα που παρατηρείται στις ΗΠΑ, πολλοί άνθρωποι επανεξετάζουν τη σταδιοδρομία τους. Σε όλη τη ζώνη του ευρώ, περίπου 2 εκατομμύρια λιγότερα άτομα απασχολούνται από ό,τι πριν χτυπήσει ο κορωνοϊός.
Η Milena Kula, 26 ετών, λέει ότι «ανακουφίστηκε» όταν το συμβόλαιό της σε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό του Βερολίνου που επικεντρωνόταν στην πολιτική έληξε τον Απρίλιο του 2020. «Μισούσα να δουλεύω σε γραφείο», λέει. «Το καλύτερο μέρος της ημέρας μου ήταν η 45λεπτη διαδρομή με ποδήλατο προς τη δουλειά».
Τώρα ζει στην ύπαιθρο του Βρανδεμβούργου, όπου σχεδιάζει να δημιουργήσει έναν κοινόχρηστο χώρο για ανθρώπους που, όπως αυτή, θέλουν να ζουν με πιο περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο. Η ιδέα δεν είναι να εγκαταλείψουν την κοινωνία, αλλά να βοηθήσουν στη δημιουργία μιας στην οποία πιστεύουν, λέει.
«Χρειαζόμουν μια διαφορετική προσέγγιση στο πώς έκανα τα πράγματα και να είμαι απαλλαγμένη από χειραγώγηση για να δημιουργήσω τη ζωή που θέλω».
Συχνά αυτό που παρουσιάζεται ως αλλαγή στη στάση των νέων είναι απλώς μια εκδήλωση μακροπρόθεσμων τάσεων, λέει ο Bobby Duffy, διευθυντής του Πολιτικού Ινστιτούτου στο King’s College του Λονδίνου, του οποίου το βιβλίο The Generation Myth αμφισβητεί τα στερεότυπα γύρω από τις αλλαγές γενεών.
Πολλοί άνθρωποι στα 20 και στα 30 τους αναζητούν διαφορετικά πράγματα από την εργασία σε σχέση με τους μεγαλύτερους συνομηλίκους τους, όπως να δίνουν προτεραιότητα στην εκμάθηση νέων δεξιοτήτων έναντι της σταθερότητας, λέει ο Duffy, αλλά οι μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες, είχαν γενικά παρόμοιες απόψεις όταν ήταν νέοι.
Ο τεράστιος αριθμός των ανθρώπων που εγκαταλείπουν τη δουλειά τους στις ΗΠΑ και την Ευρώπη είναι σημάδι μιας δομικής, ψυχολογικής αλλαγής, σύμφωνα με τον Granger της Qualtrics. Λέει ότι οι άνθρωποι οδηγούνται να «δουλέψουν σε κάτι που θα έχει νόημα, θα έχει έναν υψηλότερο σκοπό. Έχουμε δει πολλά στοιχεία για αυτό».
Στην Κίνα η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο θεμελιώδης. Το Κομμουνιστικό Κόμμα προσπαθεί να εκτονώσει το φαινόμενο του lie flat υποσχόμενο συνεχιζόμενη ανοδική κινητικότητα, με σχέδια να διπλασιάσει το μέγεθος του μεσαίου εισοδήματος του πληθυσμού έως το 2035. Αλλά η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης οδηγεί το κόμμα να επικεντρωθεί περισσότερο στο πώς αυτά τα κέρδη διανέμονται.
Εάν αυτές οι ανησυχίες σχετικά με την αξία της εργασίας επιμείνουν, μπορεί —με τον καιρό— να επηρεάσουν την πορεία των οικονομιών.
«Το Lying flat και η Μεγάλη Παραίτηση εγείρουν δύσκολα ερωτήματα, χωρίς να έχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις για αλλαγή. Αυτή είναι μια καλή δυναμική», λέει ο Xiang του Ινστιτούτου Max Planck. «Αυτό μπορεί να είναι ενέργεια για την προώθηση νέων παραδειγμάτων ανάπτυξης».
πηγή: iefimerida
Της Christine Lagarde
Η σύνοδος κορυφής για το κλίμα COP26 που πραγματοποιείται αυτή την εβδομάδα στη Γλασκόβη αποτελεί μια ζωτική ευκαιρία για να χαράξουμε μια σαφή πορεία προς έναν κόσμο με μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Η εξάλειψη των εκπομπών αυτών είναι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί η καταστροφική κλιματική αλλαγή. Τα περιθώρια για να πραγματοποιηθεί αυτή η μετάβαση αρκετά γρήγορα ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της Συμφωνίας του Παρισιού στενεύουν γρήγορα, εξακολουθούν όμως να υπάρχουν κι αυτό έχει κρίσιμη σημασία.
ΑΞΙΟΠΙΣΤΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μπορεί να υπάρχει κάποιο κόστος όσον αφορά τη μετάβαση υπάρχουν όμως και ευκαιρίες. Η πρόοδος της τεχνολογίας έχει μειώσει σε μεγάλο βαθμό το κόστος της ηλιακής ενέργειας και αυτή πλέον αποτελεί μία από τις φθηνότερες πηγές ηλεκτρικού ρεύματος στον κόσμο. Πράγματι, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας περισσότερες από τις μισές πρόσθετες μειώσεις εκπομπών που απαιτούνται για την εκπλήρωση των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού θα μπορούσαν να επιτευχθούν χωρίς πρόσθετο κόστος για τους χρήστες ηλεκτρικού.
Αλλά αυτήν τη στιγμή δεν μπορούμε να βασιστούμε αποκλειστικά και μόνο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενώ υπάρχουν και τομείς όπου η απαραίτητη τεχνολογία δεν έχει φτάσει ακόμη σε ώριμο στάδιο. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα πώς θα είναι οι οικονομίες μας σε 30 χρόνια και πώς ακριβώς θα μας επηρεάσει η κλιματική αλλαγή στο μέλλον.
Αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να προκαλέσει παράλυση ιδίως όταν συνδυάζεται με την εσφαλμένη πεποίθηση ότι δεν μπορούμε να επηρεάσουμε τα πράγματα από μόνοι μας ή ότι είναι ήδη πολύ αργά. Ωστόσο όλοι μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά και ο καθένας μας μπορεί να παίξει κάποιον ρόλο. Τις τελευταίες δεκαετίες οι κεντρικές τράπεζες έμαθαν ότι ένας αξιόπιστος στόχος για τον πληθωρισμό μπορεί να συμβάλει στον προσδιορισμό των προσδοκιών σε ολόκληρη την οικονομία. Οι κυβερνήσεις μπορούν παρομοίως να καθοδηγήσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις στη λήψη ουσιαστικών και συντονισμένων μέτρων για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής δημοσιοποιώντας σαφείς και αξιόπιστους στόχους για τη μετάβαση. Η σωστή σήμανση μετατρέπει τα μεγάλα και δύσκολα ταξίδια σε πιο διαχειρίσιμες διαδρομές.
Εν μέρει, αυτοί οι στόχοι για τη μετάβαση απαιτούν τιμολόγηση του άνθρακα που να αντικατοπτρίζει πλήρως το σημερινό και το μελλοντικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος του. Αυτό απέχει κατά πολύ από ό,τι συμβαίνει σήμερα. Ακόμη χειρότερα, τα ορυκτά καύσιμα έλαβαν άμεσες επιδοτήσεις ύψους 450 δισ. δολαρίων το 2020. Οι έντονες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας μπορούν να επηρεάσουν τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας και επομένως απαιτείται προσεκτική σκέψη ώστε να εξασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση στο πλαίσιο της οποίας τα οφέλη θα κατανέμονται ισότιμα.
Αυτοί οι δρόμοι απαιτούν επίσης σημαντική τεχνολογική πρόοδο και επενδύσεις για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Οι δημόσιες επενδύσεις μπορούν να κινητοποιήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις και ο χρηματοπιστωτικός τομέας μπορεί επίσης να παίξει σημαντικό ρόλο. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να περιγράψουν στα σχέδια μετάβασης τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο χωρίς εκπομπές άνθρακα. Η χρηματοοικονομική συμμαχία της Γλασκώβης για μηδενικές εκπομπές άνθρακα (Glasgow Financial Alliance for Net Zero) κάνει τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Η δημοσιοποίηση ολοκληρωμένων στοιχείων που να είναι συνεπή και ελέγξιμα σε διεθνές επίπεδο μπορεί να συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι τα κεφάλαια διοχετεύονται εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο, αποφεύγοντας παράλληλα τον κίνδυνο ψευδο οικολογικής ταυτότητας (greenwashing).
Η ΣΥΜΒΟΛΗ THI EKΤ. Οι κεντρικές τράπεζες μπορούν επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο. Η επίδραση που ασκούν στον πληθωρισμό οι φυσικές καταστροφές και η μετάβαση προς μια πράσινη οικονομία επηρεάζει άμεσα την πρωταρχική αποστολή της ΕΚΤ να διατηρεί τη σταθερότητα των τιμών γι’ αυτό δίνουμε όλο και μεγαλύτερη προσοχή στην κλιματική αλλαγή. Δημιουργεί επίσης κινδύνους για τις τράπεζες που εποπτεύουμε καθώς και για τον ισολογισμό της ΕΚΤ.
Δεν είμαστε οι μόνοι που ανησυχούμε. Περίπου 100 κεντρικές τράπεζες και αρχές χρηματοπιστωτικής εποπτείας από όλο τον κόσμο έχουν συνενωθεί στο πλαίσιο του Δικτύου για την ενσωμάτωση της οικολογικής διάστασης στο οικονομικό σύστημα (Network for Greening the Financial System). Στόχος του δικτύου είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη της διαχείρισης κλιματικών και περιβαλλοντικών κινδύνων εντός του χρηματοπιστωτικού τομέα και να κινητοποιήσει τη χρηματοδότηση που θα στηρίξει τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία.
Χθες η ΕΚΤ δεσμεύτηκε δημοσίως να συνεισφέρει εντός του πεδίου αρμοδιότητάς της στην ανάληψη αποφασιστικής δράσης εκ μέρους των φορέων χάραξης πολιτικής προκειμένου να εφαρμοστεί η Συμφωνία του Παρισιού και να μετριαστούν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η κλιματική αλλαγή αποτέλεσε σημαντική παράμετρο στο πλαίσιο της πρόσφατης επανεξέτασης της στρατηγικής μας και έχουμε καταρτίσει έναν φιλόδοξο οδικό χάρτη που περιγράφει το πρόγραμμα εργασιών μας. Η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε σχέση με το κλίμα την οποία διενεργήσαμε στο σύνολο της οικονομίας φανερώνει τα οφέλη της έγκαιρης ανάληψης δράσης σχετικά με το κλίμα. Το βραχυπρόθεσμο κόστος της μετάβασης στην πράσινη οικονομία υπεραντισταθμίζεται σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα από τα οφέλη της αποτροπής δαπανηρών φυσικών καταστροφών,όπως πυρκαγιές, καύσωνες και ξηρασίες. Ο καθορισμός σαφέστερων ενδιάμεσων ορόσημων στην πορεία προς τη επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα το 2050 θα μπορούσε να αποτελέσει οδηγό μας.
Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΜΑΣ Έχουμε μπροστά μας μια ρεαλιστική επιλογή. Καθώς ανοικοδομούμε και αναμορφώνουμε τις οικονομίες μας μετά την αναταραχή που προκάλεσε η πανδημία έχουμε την ευκαιρία να απομακρυνθούμε από τον άνθρακα. Ο δρόμος που έχουμε ακόμα να διανύσουμε μπορεί να μοιάζει δύσκολος, όμως ξέρουμε ότι ο προορισμός μας είναι σαφής και η πορεία μας προς αυτόν είναι ήδη προδιαγεγραμμένη. Η μετάβαση σε έναν κόσμο χωρίς άνθρακα είναι ο μόνος τρόπος να διασφαλιστεί ένα καλύτερο μέλλον για την ανθρωπότητα. Όπως είχε πει και ο Αντουάν ντε Σεντ Εξιπερί “Τώρα είναι η ώρα να δράσουμε. Ποτέ δεν είναι αργά για να κάνουμε κάτι”.
ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ
Το 1785 ο Σκωτσέζος ποιητής Ρό μπερτ Μπαρνς σκεπτόταν το πώς η ανθρωπότητα κατέκτησε τον πλανήτη και έγραφε “Πραγματικά λυπάμαι που η κυριαρχία του ανθρώπου έχει διαρρήξει την κοινωνική ενότητα της φύσης”. Έχουν περάσει 200 χρόνια και ακόμα τα λόγια του ηχούν αληθινά. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή απειλεί το οικοσύστημα του πλανήτη και τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Υπό το πρίσμα του ΔΝΤ, η κλιματική αλλαγή συνιστά μια πολύ σοβαρή απειλή στη χρηματοοικονομική και μακροοικονομική σταθερότητα. Σήμερα η ευκαιρία για συγκράτηση της υπερθέρμανσης στον 1,5 με 2 βαθμούς Κελσίου εξαφανίζεται τάχιστα. Υπόμνημα πρόσφατο των ερευνητών του ΔΝΤ δείχνει πως εάν δεν τροποποιηθούν αναλόγως οι παγκόσμιες πολιτικές, έως το 2030 οι εκπομπές ρύπων θα παραμείνουν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από όσο απαιτείται για να διατηρηθεί ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου. Θα χρειαστούν περικοπές των εκπομπών τους σε ποσοστό 55 κάτω από τα προβλεπόμενα επίπεδα για το 2030, και μάλιστα επειγόντως ενώ για τον στόχο των 2 βαθμών Κελσίου θα απαιτηθούν μειώσεις 30%. Σήμερα 135 χώρες που ισοδυναμούν στο άνω του 75 των συνολικών εκπομπών ρύπων δεσμεύονται να τις μηδενίσουν έως το 2050, αλλά σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποσχέσεις τους. Ακόμα κι αν οι τρέχουσες δεσμεύσεις του 2030 εκπληρώνονταν, αυτό θα αντιστοιχούσε μόλις στο 1/3 με 2/3 των αναγκαίων μειώσεων.
Οι προηγμένες οικονομίες εκτιμάται πως θα περικόψουν δραστικότερα τους αερίους ρύπους, έχοντας δεσμευθεί για μείωση 43 κάτω των επιπέδων του 2030. Την ίδια στιγμή οι αναδυόμενες οικονομίες με τα υψηλότερα εισοδήματα έχουν υποσχεθεί συνολική μείωση κατά 12 ενώ εκείνες με τα χαμηλά εισοδήματα κατά 6%. Παρά ταύτα όπως φαίνεται στα υπόμνημα του ΔΝΤ απαξάπασες οι χώρες πρέπει να κάνουν ακόμα περισσότερα. Παραδείγματος χάριν η επίτευξη του στόχου των 2 βαθμών Κελσίου απαιτεί περικοπές ρύπων της τάξεως του 45%, 30% και 20% αντίστοιχα για τις τρεις κατηγορίες οικονομιών που προαναφέραμε, αλλά και μειώσεις διαφορετικά κατανεμημένες κατά 55% 25% και 15% ή 65% 20% και 10% αντίστοιχα. Στην περίπτωση του 1,5 βαθμού Κελσίου προϋποτίθενται γενναιότερες παρεμβάσεις από τις ίδιες κατηγορίες κατά 70% 55% και 35% ή 80% 50% και 30% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2030. Οι καλές ειδήσεις έχουν να κάνουν με το ότι οι δαπάνες που χρειάζονται είναι διαχειρίσιμες. Η περικοπή των εκπομπών για τον στόχο των 2 βαθμών Κελσίου αντιστοιχεί στο 0,2%-1,2% του ΑΕΠ παγκοσμίως εκ του οποίου το μεγαλύτερο μερίδιο επωμίζονται τα πλουσιότερα κράτη. Και σε πολλά άλλα το κόστος απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα δύναται να αντισταθμιστεί από οφέλη για το περιβάλλον εντός συνόρων, όπως, κυρίως, με τη μείωση του αριθμού των θανάτων από την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η κ Kristalina Georgieva
είναι γενική διευθύντρια του ΔΝΤ
Το άρθρο δημοσιεύεται στο ιστολόγιο του ΔΝΤ
“ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”
Του Κωνσταντίνου Χαροκόπου
Τον Τόμας Τζέφερσον του οποίου ο ανδριάντας, αποκαθηλώνεται μετά από 106 χρόνια από το Δημαρχείο της Νέας Υόρκης, τον είχαμε γνωρίσει στα μαθητικά μας χρόνια, μέσω των σχολικών βιβλίων του μαθήματος της Ιστορίας, από την επιστολή του προς τον Αδαμάντιο Κοραή, σχετικά με τον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821.
«Κανένας λαός δεν αισθάνεται ζωηρότερη συμπάθεια από εμάς για τα δεινά από τα οποία υποφέρουν οι συμπατριώτες σας. Κανένας δεν απευθύνει στον Θεό πιο θερμές και πιο ειλικρινείς παρακλήσεις για την επιτυχία των σκοπών τους. Και πραγματικά, τίποτε δε θα μπορούσε να σταματήσει τη φιλελεύθερη νεολαία μας από το να συμμετάσχει με κάποιον τρόπο στον ιερό αυτόν αγώνα, εκτός από την κεφαλαιώδη αρχή της κυβερνήσεώς μας περί αποχής από τις έριδες της Ευρώπης», ανέφερε στην επιστολή του, προς τον Κοραή.
Αργότερα στα φοιτητικά μας χρόνια, όταν οι αναζητήσεις μας είχαν περάσει σε ένα άλλο επίπεδο, γνωρίσαμε τον Τόμας Τζέφερσον, σαν έναν από τους Πατέρες του Αμερικανικού Έθνους, σαν τον βασικό συντάκτη της Αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και σαν τον τρίτο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής από το 1801 μέχρι το 1809. Και σαν έναν από τους σημαντικότερους και συνεπέστερους υπερασπιστές της ελευθερίας.
Η αφαίρεση του ανδριάντα του Τόμας Τζέφερσον, από το Δημαρχείο της Νέας Υόρκης, αποτελεί μια νίκη του κινήματος των Αφροαμερικανών, Λατινογενών και Ασιατών δημοτικών συμβούλων αλλά και πολιτικών, στα πλαίσια της λεγόμενης πολιτικής ορθότητας. Για περισσότερα από είκοσι έτη, το συγκεκριμένο πολιτικό και ακτιβιστικό ρεύμα πίεζε για την απομάκρυνση του αγάλματος του «δουλοκτήτη» Τζέφερσον από το Δημαρχείο. Η απομάκρυνση του ανδριάντα του Τόμας Τζέφερσον από τη θέση που είχε τοποθετηθεί το 1836, δεν αποτελεί ένα τυχαίο συμβάν. Είχε προηγηθεί η απομάκρυνση αντίστοιχων αγαλμάτων του ιδίου, στην Τζώρτζια και στο Όρεγκον.
Μέχρι τώρα είχαμε παρατηρήσει ότι πολιτική ορθότητα ήταν στραμμένη σε ακτιβισμούς εντυπωσιασμού και συμβολισμού.
Μόλις πρόσφατα η εταιρεία τροφίμων Mars κατάργησε το όνομα του ρυζιού Uncle Ben (Μπάρμπα Μπεν), αντικαθιστώντας το, με το Ben’s Original (Μπεν Αυθεντικό) και απομάκρυνε την κλασσική φωτογραφία του χαμογελαστού μαύρου αγρότη από τη συσκευασία, διότι κάποιοι ανακάλυψαν ρατσιστικά υπονοούμενα στο λογότυπο, που υπάρχει από το 1940.
Η Dreyer’s Grand Ice Cream, άλλαξε μετά από εκατό χρόνια το όνομα του προϊόντος της Eskimo Pie, διότι παρέπεμπε σύμφωνα με τους επικριτές της, σε φυλετικό διαχωρισμό απέναντι στους κατοίκους της Αρκτικής και της Αλάσκας, σε Edy’s Pie.
H PepsiCo ετοιμάζεται να καταργήσει το όνομα και τη συσκευασία ενός κλασσικού προϊόντος για το αμερικανικό πρωινό, που ονομάζεται Aunt Jemina, διότι μετά από 130 έτη, κάποιοι ανακάλυψαν ότι υποκρύπτει ρατσιστικά στερεότυπα.
Είναι δεκάδες τα παραδείγματα, από τον χώρο των καταναλωτικών προϊόντων.
Υπάρχουν και εταιρείες που άλλαξαν τα ονόματα τους, ανταποκρινόμενες στις μεταβολές που προκύπτουν από τις αγορές στις οποίες κινούνται. Για παράδειγμα, η KRAFT μετά από 112 χρόνια, άλλαξε το διεθνές όνομα της σε Mondelez, αποκτώντας μια πιο λατινογενή χροιά (Μonde σημαίνει κόσμος και delez παραπέμπει στο delicious).
Όμως το να φτάνει η «πολιτική ορθότητα» να ξαναγράφει την ιστορία, είναι επικίνδυνο. Τα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου της Νέας Υόρκης είναι γεμάτα από υποτιμητικές φράσεις για το έργο και τη προσωπικότητα του Τόμας Τζέφερσον. Το χαρακτηρίζουν από ρατσιστή, μέχρι βιαστή και ντροπή της αμερικανικής ιστορίας. Κι ουσιαστικά τον αφαιρούν από την ιστορία.
Ποιον;
Έναν από τους Πατέρες του Αμερικανικού Έθνους. Τον συντάκτη της Διακήρυξης της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, που αποτυπώνει τις αρχές του φιλελευθερισμού γράφοντας ότι : “Θεωρούμε ως αλήθειες αυταπόδεικτες ότι όλοι οι άνθρωποι πλάστηκαν ίσοι, ότι προικίστηκαν από τον Δημιουργό τους με ορισμένα απαράγραπτα δικαιώματα, όπως αυτά της ζωής, της ελευθερίας και της αναζήτησης της ευτυχίας. Για να εξασφαλιστούν αυτά τα δικαιώματα, καθιερώθηκαν οι κυβερνήσεις των ανθρώπων, αντλώντας τη δίκαιη εξουσία τους από τη συγκατάθεση των κυβερνώμενων. Όποτε οποιαδήποτε μορφή διακυβέρνησης έρθει σε αντίθεση με αυτές τις αρχές, είναι δικαίωμα του λαού να την αλλάξει ή να την καταργήσει και να καθιερώσει νέα κυβέρνηση βασισμένη σε αυτές τις αρχές και οργανωμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να θεωρείται από τον λαό πιο αποτελεσματική για την εξασφάλιση της ευτυχίας των πολιτών”.
Τον άνθρωπο, που όπως αναγράφεται στο Jefferson Memorial στην Ουάσιγκτον, «ορκίστηκε στο βωμό του Θεού, αιώνια έχθρα έναντι κάθε μορφής τυραννίας επί του νου του ανθρώπου».
Τον εμπνευστή του διαχωρισμού Κράτους και Εκκλησίας. Δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι το κύμα της «πολιτική ορθότητας», οδηγεί στην ανατροπή και στον περιορισμό των αρχών της ατομικής ελευθερίας, ενοχοποιώντας και καταδικάζοντας κορυφαίες ιστορικές προσωπικότητες και υποστηρίζοντας κάθε εκδήλωση φθηνού λαϊκισμού.
Του Κ. Σαμπατακάκη
Η τεχνολογία αποτέλεσε σανίδα σωτηρίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, επιτρέποντας νέους τρόπους εργασίας και επιχειρηματικής δραστηριότητας, δημιουργώντας παράλληλα νέες αλληλεπιδράσεις και εμπειρίες σε επίπεδο καταναλωτών, εκτιμά ο Δρ. Κυριάκος Σαμπατακάκης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Accenture. Οπως υπογραμμίζει “είναι ιδανική στιγμή να αποτινάξουμε ως λαός τον φόβο απέναντι στην τεχνολογία και την καινοτομία, να αντλήσουμε γνώση και εμπειρία από την περιπέτεια της πανδημίας και να κινηθούμε με στρατηγικό σχεδιασμό προς το μέλλον”. Επίσης, επισημαίνει ότι “τώρα είναι η κατάλληλη συγκυρία για την επιστροφή των Ελλήνων του εξωτερικού στην χώρα μας”.
– Ποιο μοντέλο εργασίας θεωρείτε ότι θα είναι στο εξής περισσότερο αποτελεσματικό για τη λειτουργία ενός οργανισμού με δεδομένη τη δυνατότητα “επιστροφής στο γραφείο” μετά από μία μακρά περίοδο τηλεργασίας;
Πρόσφατη μελέτη μας σε παγκόσμιο επίπεδο έδειξε ότι 83% των εργαζομένων προτιμά ένα υβριδικό μοντέλο εργασίας, όπου οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται εξ αποστάσεως μεταξύ 25% και 75% του χρόνου τους. Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ότι 40% των εργαζομένων αισθάνεται ότι μπορεί να είναι παραγωγικό και υγιές δουλεύοντας από οπουδήποτε – είτε εξ αποστάσεως, είτε από το γραφείο ή συνδυάζοντας και τα δύο – καθώς το υβριδικό μοντέλο εργασίας εξελίσσεται.
Μάλιστα, οι εργαζόμενοι που έχουν την επιλογή ενός υβριδικού μοντέλου εργασίας είναι σε θέση να διαχειριστούν καλύτερα την ψυχική τους υγεία, να οικοδομήσουν ισχυρότερες εργασιακές σχέσεις και είναι αυτοί που σχεδιάζουν να παραμείνουν στις εταιρείες τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι έμφαση πρέπει να δοθεί όχι στην τοποθεσία της εργασίας, αλλά πρωτίστως στο πώς οι οργανισμοί θα μπορέσουν να ξεκλειδώσουν τις δυνατότητες των ανθρώπων τους δουλεύοντας από οπουδήποτε.
– Ποια εκτιμάτε ότι είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια για τους εργαζόμενους που θέλουν να επιστρέψουν στην Ελλάδα; Πιστεύετε ότι μπορούν να υπερκεραστούν και πώς; Οι πρόσφατες κινήσεις της κυβέρνησης για τους “ψηφιακούς νομάδες” θα συμβάλουν στην επιστροφή εργαζομένων;
Συζητώντας με συναδέλφους που επέλεξαν πρόσφατα να επιστρέψουν για εργασία στην Ελλάδα, τα βασικά ζητήματα που τους απασχολούσαν ήταν οι αποκλίσεις στις οικονομικές απολαβές, το εύρος και η ποιότητα του αντικείμενου απασχόλησης, οι προοπτικές καριέρας καθώς και θέματα κουλτούρας/ καθημερινότητας, σε σχέση πάντα με τις χώρες στις οποίες είχαν εργαστεί. Ωστόσο, συνυπολογίζοντας το χαμηλότερο κόστος διαβίωσης στη χώρα μας, τα κίνητρα που έχουν θεσπιστεί από το κράτος αλλά και τη γενικότερη δυναμική που αναπτύσσεται στην ελληνική οικονομία ξεπέρασαν τον αρχικό τους προβληματισμό. Στην εξίσωση αυτή, αξίζει επίσης να προσθέσουμε το συνολικό πακέτο αποδοχών και προνομίων που παρέχουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις στη χώρα μας προκειμένου να προσελκύσουν ταλέντο από το εξωτερικό, σε συνδυασμό με τον ελληνικό τρόπο ζωής και την εγγύτητα στην οικογένεια και αγαπημένα πρόσωπα.
Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό, θεωρώ ότι τώρα είναι η κατάλληλη συγκυρία για την επιστροφή των Ελλήνων του εξωτερικού στη χώρα μας. Και προσωπικά είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος, καθώς -όπως ήδη ανέφερα- επαναπατρίσαμε περισσότερους από 20 Έλληνες στη διάρκεια της πανδημίας, οι οποίοι συνεχίζουν με επιτυχία το επαγγελματικό τους ταξίδι στην Ελλάδα.
– Επίσης λόγω της πανδημίας δημόσιος αλλά και ιδιωτικός τομέας έδωσαν προτεραιότητα στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Πώς κρίνετε τα μέχρι στιγμής βήματα που έχουν πραγματοποιηθεί και τι άλλο πιστεύετε πως θα πρέπει να γίνει;
Η τεχνολογία αποτέλεσε σανίδα σωτηρίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, επιτρέποντας νέους τρόπους εργασίας και επιχειρηματικής δραστηριότητας, δημιουργώντας παράλληλα νέες αλληλεπιδράσεις και εμπειρίες σε επίπεδο καταναλωτών. Ο επιχειρηματικός κόσμος κινήθηκε με εξαιρετικά μεγάλη ταχύτητα και ευελιξία συμπιέζοντας δραστικά τα χρονοδιαγράμματα ψηφιακού μετασχηματισμού προ πανδημίας, με τον δημόσιο τομέα συχνά να “δείχνει τον δρόμο” στην αγορά. Σε κάθε περίπτωση όμως, έχουμε σημαντικό δρόμο ακόμα να διανύσουμε. Διαθέτουμε εξαιρετικά ικανό ανθρώπινο δυναμικό, διαμορφώνουμε πλέον σταδιακά ως χώρα το πλαίσιο για την αξιοποίησή του και την προσέλκυση νέων επενδύσεων, ενώ παράλληλα έχουμε μπροστά μας την χρυσή ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι προοπτικές λοιπόν είναι ευοίωνες, υπό την προϋπόθεση να διατηρήσουμε την κεκτημένη ταχύτητα και δυναμική μας, θέτοντας την τεχνολογία στο επίκεντρο της οικονομίας και της κοινωνίας.
Εν ολίγοις, η πανδημία θεωρώ ότι μας εκτόξευσε στο μέλλον. Είναι ιδανική στιγμή να αποτινάξουμε ως λαός τον φόβο απέναντι στην τεχνολογία και την καινοτομία, να αντλήσουμε γνώση και εμπειρία από την περιπέτεια της πανδημίας και να κινηθούμε με στρατηγικό σχεδιασμό προς το μέλλον.
– Πέραν της ευρείας διείσδυσης της ψηφιακής τεχνολογίας, πόσο έχει αλλάξει η πανδημία την κουλτούρα, αλλά και τον ρόλο της ηγεσίας ενός οργανισμού;
Η μοναδική σταθερά στον σύγχρονο κόσμο είναι η αλλαγή, γεγονός που απαιτεί αναμφισβήτητα ένα καινούργιο μοντέλο και στυλ ηγεσίας. Ως Accenture αποκωδικοποιήσαμε από νωρίς αυτό που ονομάζουμε “Leadership DNA”, τα στοιχεία και τις συμπεριφορές δηλαδή που θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τον ηγέτη της νέας οικονομίας. Συγκεκριμένα, ο ηγέτης δεν πρέπει να φοβάται την καινοτοµία, αλλά να αρθρώνει ένα όραµα και να εµπνέει όλους όσοι τον ακολουθούν. Οφείλει να μην λειτουργεί επιβάλλοντας τις απόψεις του, αλλά να παρακινεί τον κόσμο διαμορφώνοντας το κατάλληλο πλαίσιο, ώστε να εκφράζονται όλες οι απόψεις και µέσα από τη σύνθεση να λαµβάνονται οι σωστές αποφάσεις. Επίσης απαιτείται ευελιξία και ταχύτητα, καθώς ένας ηγέτης σήµερα καλείται να παίρνει αποφάσεις -συχνά στρατηγικού χαρακτήρα- υπό καθεστώς αβεβαιότητας. Και, τέλος, ένα άλλο σηµαντικό στοιχείο είναι να µπορεί να είναι αυθεντικός και πραγµατικά ανθρώπινος.
Επεκτείνοντας τα παραπάνω θα έλεγα ότι ο επιτυχημένος ηγέτης είναι αυτός ο οποίος δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες ούτως ώστε ο οργανισμός που διοικεί να μπορεί να λειτουργεί αποκεντρωμένα χωρίς να απαιτείται η διαρκής παρουσία του. Ή εναλλακτικά, αν θέλετε, κριτήριο επιτυχίας ενός ηγέτη είναι η ίδια η αυτοαναίρεσή του.
– Ένα νέο στέλεχος που έχει την φιλοδοξία να γίνει CEO, τι θα τον συμβουλεύατε;
Θα τον συμβούλευα να αναπτύξει πρωτότυπη και αυθεντική σκέψη σε ένα οραματικό πλαίσιο, το οποίο δρομολογώντας το να βρίσκει συνοδοιπόρους που θα συντάσσονται μαζί του. Για την υλοποίηση αυτού, είναι απαραίτητο να αναπτύξει μια νοοτροπία νικητή, η οποία ουσιαστικά να μεταφράζει οποιαδήποτε πρόκληση σε ορίζοντα ευκαιριών και προοπτικής και όχι σε γινόμενο περιορισμών και δυσκολίας. Και είναι κάτι που το έχω δει να συμβαίνει συχνά στην Accenture, όπου δυναμικά άτομα -με τα παραπάνω χαρακτηριστικά- ξεκινώντας από τα χαμηλότερα στρώματα της εταιρείας να εξελίσσονται σε ηγέτες, εντός και εκτός εταιρείας, εντός και εκτός Ελλάδας.
Του Σταύρου Κουμεντάκη
Ο πρόσφατος εργασιακός νόμος (ν. 4808/21, ΦΕΚ Α 101/19.6.21) “ξαναγράφει”, ουσιαστικά, το εργατικό δίκαιο. Αποδείχθηκε, ήδη, ως μείζονος σημασίας και σοβαρότητας για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και την οικονομία. Τα θέματα που πραγματεύεται είναι πολλά και πολύ σημαντικά. Σημαντική υποχρέωση, μεταξύ των λοιπών, που γεννώνται για τις Επιχειρήσεις αποτελεί η θέσπιση (και θέση σε εφαρμογή) Πολιτικών: για την καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης αλλά και για τη διαχείριση εσωτερικών καταγγελιών. Ποιο όμως το περιεχόμενό τους; Με ποιο τρόπο θα ευθυγραμμισθούν οι επιχειρήσεις στη συγκεκριμένη υποχρέωση; Πώς θα διαχειριστούν την, χωρίς ευθύνη τους, παρέλευση της προθεσμίας που ο νόμος τους παρείχε αλλά και τις επαπειλούμενες-σοβαρότατες, σχετικές, κυρώσεις;
Πολιτικές για την καταπολέμηση βίας και παρενόχλησης
Με το νέο (και εισαγωγικά αναφερόμενο νόμο) θεσμοθετείται, για πρώτη φορά, η ύπαρξη και εφαρμογή Πολιτικών για την καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης. Προσδιορίζονται ως υποχρεωτικές για τις επιχειρήσεις με περισσότερους από είκοσι εργαζόμενους. Οφείλουν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, δήλωση του εργοδότη για μηδενική ανοχή σε φαινόμενα βίας και παρενόχλησης. Να καταγράφουν, επίσης, τα σχετικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων όσο και του εργοδότη.
Πολιτικές για τη διαχείριση εσωτερικών καταγγελιών
Ως υποχρεωτικές προσδιορίζονται και οι Πολιτικές για τη διαχείριση των συναφών εσωτερικών καταγγελιών για τις επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερους από είκοσι εργαζόμενους. Οι Πολιτικές αυτές αφορούν τη διαχείριση καθώς και τη διαδικασία υποδοχής και εξέτασης των συγκεκριμένων καταγγελιών (με σεβασμό στην προστασία του θύματος και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια).
Πολιτικές: Διαδικασία και προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους
Οι ανωτέρω Πολιτικές θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αν όμως ελλείπουν συνδικαλιστικές οργανώσεις και συμβούλιο εργαζομένων, καταρτίζονται από τον εργοδότη ύστερα από ενημέρωση των εργαζομένων και ανάρτηση του σχετικού σχεδίου πολιτικής στον χώρο εργασίας ή γνωστοποίησής του, προκειμένου να λάβει απόψεις τους. Όταν υπάρχει Κανονισμός Εργασίας (ή υποχρέωση κατάρτισής του) θα πρέπει να αποτελέσουν, υποχρεωτικά, περιεχόμενό του προβλέψεις για πειθαρχικά παραπτώματα, πειθαρχική διαδικασία και πειθαρχικές ποινές στο πλαίσιο ή σε συνέχεια καταγγελιών για περιστατικά βίας και παρενόχλησης.
Η (πολυ)αναμενόμενη Υπουργική Απόφαση
Οι διατυπώσεις που υιοθετεί ο νόμος για το περιεχόμενο των ανωτέρω Πολιτικών είναι απολύτως γενικόλογες και, για το λόγο αυτό, προβληματικές. Με άλλα λόγια, θα ήταν αδύνατο να συνταχθούν, σοβαρά κατά το περιεχόμενο, κείμενα με τα οποία θα εκπληρωνόταν η από το νόμο απορρέουσα υποχρέωση των εργοδοτών και επιχειρήσεων. Αναμέναμε όμως Υπουργική Απόφαση (α. 22 §1) η οποία θα περιείχε “…υποδείγματα πολιτικής…με το ελάχιστο εκ του νόμου περιεχόμενο, καθώς και σχετικές οδηγίες προς τους υπόχρεους”.
Η προθεσμία για τη θέση σε εφαρμογή των Πολιτικών
Η υποχρέωση θέσης σε εφαρμογή των προαναφερθεισών Πολιτικών όφειλε να εκπληρωθεί (:α. 23 §1):”…εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, κατόπιν διαβούλευσης…”.Το πέρας, επομένως, της προθεσμίας θέσης σε εφαρμογή των Ανωτέρω Πολιτικών έληγε στις 19.9.21. Πώς όμως θα ήταν δυνατό να συνταχθούν οι Πολιτικές και να τεθούν σε εφαρμογή (αφού ακολουθηθεί η προβλεπόμενη, τυπική, διαδικασία) χωρίς την έκδοση της (πολυ)αναμενόμενης Υπουργικής Απόφασης;
Η έκδοση της(πολυ)αναμενόμενης Υπουργικής Απόφασης
Μετά από μακρά αναμονή εκδόθηκε!. Αναμέναμε να περιέχει (κατά τα νομοθετικώς επιβαλλόμενα-α. 22 §1) “υποδείγματα πολιτικής…”. Διαψευστήκαμε, εντούτοις, διαπιστώνοντας πως στη θέση των κρίσιμων (και κατά το νόμο αναγκαίων) στοιχείων των Υποδειγμάτων υπήρχαν …τελίτσες(!). Οι “οδηγίες” της συμπλήρωσής τους εμπεριείχαν θεωρητικές, επί το πλείστον, κατευθύνσεις. Αναμέναμε, εν τέλει, πως η (πολυ)αναμενόμενη ΥΑ:
(α) θα εκδιδόταν εγκαίρως προκειμένου εγκαίρως (επίσης) να συμμορφωθούν οι επιχειρήσεις,
(β)θα παρείχε κάποιου είδους “περίοδο χάριτος” ή παράταση στην παρελθούσα, ήδη, προθεσμία συμμόρφωσης,
(γ)θα παρείχε χρηστικά υποδείγματα για τις επιχειρήσεις˙ δεν θα αναγκάζονταν να αυτοσχεδιάσουν ούτε, εκ νέου, να επιβαρυνθούν οικονομικά απευθυνόμενες στους κατάλληλους συμβούλους˙ δεν θα επικρέματο, απειλητική, η επιβολή εξοντωτικών κυρώσεων-χωρίς μάλιστα δική τους ευθύνη.
Διαψευστήκαμε!
Οι επαπειλούμενες κυρώσεις από τη μη (έγκαιρη) σύνταξη των Πολιτικών
Καθώς οι επιχειρήσεις είναι, ανεξαιρέτως-κατά τα προαναφερθέντα, εκπρόθεσμες απειλούνται σε βάρος τους:
(α) διοικητικές κυρώσεις (:πρόστιμο από 300€ έως 50.000€ ή/και προσωρινή διακοπή λειτουργίας) κα
ι (β)ποινικές όμοιες(:φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών ή χρηματική ποινή τουλάχιστον 900€ ή/και οι δύο αυτές ποινές).
Είναι πρόδηλο πως η εφαρμογή σημαντικών νομοθετημάτων θα πρέπει να επιβάλλεται από την κρατική εξουσία (και) με την απειλή αυστηρών κυρώσεων. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση, χωρίς ευθύνη των επιχειρήσεων, εντοπίζεται (ήδη) παραβατική συμπεριφορά από μέρους τους (:μη σύνταξη και θέση σε εφαρμογή των ανωτέρω Πολιτικών) με σοβαρότατες κυρώσεις να απειλούνται σε βάρος τους. Ο υπογράφων, στο πλαίσιο του διαλόγου των Κοινωνικών Εταίρων με το Υπουργείο Εργασίας, είχε προτείνει τρίμηνη μεταβατική περίοδο (την οποία, εξάλλου, και ο νόμος παρείχε και με ευθύνη του αρμοδίου Υπουργείου ασκόπως δαπανήθηκε)-όμως: “φωνή βοώντος εν τη ερήμω”…
Είναι προφανές πως η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας θα πρέπει να λάβει τις δέουσες αποφάσεις και να παράσχει στις υπόχρεες επιχειρήσεις την απολύτως αναγκαία (και ηθικώς επιβεβλημένη) προθεσμία συμμόρφωσης. Άμεσα.
* Ο κ. Σταύρος Κουμεντάκης είναι Managing Partner Koumentakis and Associates Law Firm
Page 3 of 4
