Υπερτουρισμός: Αντέχει η Ελλάδα;

της ΝΙΚΟΛΕΤΤΑΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Έχουμε, πράγματι, πρόβλημα υπερτουριμου; ή μήπως χρησιμοποιούμε τον όρο για να καλύψουμε την έλλειψη ορθολογικού προγραμματισμού στην διαχείριση των τουριστικών ρευμάτων;

Και, επί πλέον, πόσο έχει προχωρήσει η πολύχρονη συζήτηση για το είδος τουρισμού πού επιθυμούμε και τον σχεδιασμό του;

Ο Γιώργος Χότζογλου, πρόεδρος της Πανελληνίας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον επισιτισμό και τον τουρισμό καί μέλος της διοικήσεως της ΓΣΕΕ, τονίζει ότι πρέπει ως χώρα να επαναπροσδιορίσουμε το είδος τουρισμού πού θέλουμε πλέον. Ο καιρός πού κυριαρχούσε το μότο «χταποδάκι, ήλιος, ούζο καί ρακέττες» έχει περάσει, ενώ ανερχόμενες τουριστικές δυνάμεις παρέχουν άλλου είδους υπηρεσίες στους επισκέπτες. Από τήν άλλη, ο Ηρακλής Τσιτλακίδης, αντιπρόεδρος της Πανελληνίας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων και πρόεδρος της Ενώσεως Ξενοδόχων Πιερίας, προτείνει να ξεκινήσει ένας δημόσιος διάλογος όσον αφορά στον προγραμματισμό για τις δημόσιες υποδομές. Οι προτάσεις αναλύονται σε διάφορες μελέτες, ωστόσο αυτό το οποίο πρέπει να γίνει σε εθνική κλίμακα είναι να υποστηριχθεί ή 12μηνη επισκεψιμότητας

“Νησιά με έναν γιατρό το καλοκαίρι” του ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΟΤΖΟΓΛΟΥ

Σ ένα ανύποπτο χρόνο είχαμε εκφράσει τήν ανησυχία μας για αυτό πού ονομάζουμε «υπερτουρισμό» στην χώρα μας. Κάποια στιγμή, είχαμε πει ότι πρέπει να καθίσουμε σε ένα τραπέζι όλοι οι φορείς του τουρισμού και να συναποφασίσουμε επί τέλους τι είδους τουρισμό θέλουμε στην Ελλάδα. Μας ενδιαφέρει η ποσότητα; Μας ενδιαφέρει η ποιότητα; Μας ενδιαφέρουν οι καλές παροχές προς τούς επισκέπτες μας ή μας ενδιαφέρει ένας τουρισμός πού θέλει όσο γίνεται περισσότερους επισκέπτες, βάζοντας όλα τα άλλα στην άκρη.

Βλέπουμε ότι σταδιακά το πρόβλημα διογκώνεται. Πρώτα στα νησιά μας, αλλά και σε περιοχές της ηπειρωτικής χώρας, όπως είναι η Πάργα, για παράδειγμα. Είμαστε έτοιμοι να καταστρέψουμε τόπους λόγω του απρόβλεπτη!. Δεν σας κρύβω ότι είδα μέχρι και πάρκινγκ να κλείνονται με γυψοσανίδες και να γίνονται ενοικιαζόμενα δωμάτια για καταλύματα. Αυτό όμως έχει και άλλες επιπτώσεις, όσον αφορά στις υπηρεσίες και τις παροχές πού προσφέρουμε στους επισκέπτες μας. Δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι σε καμία περίπτωση για τούς δρόμους μας, ακόμη και σε μεγάλους τουριστικούς προορισμούς, όπως λόγου χάριν στην Κρήτη. Δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για τα νοσοκομεία μας. Φαίνεται ότι νησιά όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη θα βγάλουν το καλοκαίρι με έναν δύο γιατρούς. Θυμόμαστε όλοι πέρυσι τις άσχημες εικόνες, με την τουρίστρια στην Χαλκιδική να έχει καταλήξει και να μεταφέρεται σε καρότσα ενός φορτηγού. Επίσης, υπάρχει τεράστιο πρόβλημα με τις υποδομές, είτε τον ηλεκτρισμό είτε την ύδρευση. Τα νησιά φέτος θα έχουν τρομερό πρόβλημα με την ύδρευση.Η κλιματική αλλαγή στέρησε τις βροχοπτώσεις τον χειμώνα και, τώρα, το καλοκαίρι, αντιμετωπίζουμε μεγάλο πρόβλημα.

Άλλη δυσκολία είναι η στέγαση είτε των εργαζομένων στον τουρισμό είτε των εργαζομένων πού έχουν διοριστεί σε τουριστικούς προορισμούς, όπως είναι οι δάσκαλοι και οι αστυνομικοί. Φανταστείτε ότι ένας διορισμένος δάσκαλος πρέπει να δαπανά τουλάχιστον το 70% με 80% του μισθού του στην καλύτερη των περιπτώσεων, για να βρει ένα κατάλυμα. Το ίδιο ισχύει και για έναν αστυνομικό ή έναν υγειονομικό.

Από την εξίσωση δεν πρέπει να βγάζουμε τα αεροδρόμιά μας. Παρ’ όλες τις προσπάθειες πού έχουν γίνει, για να καταστούν πιο λειτουργικά, τα προβλήματα παραμένουν. Κάθε καλοκαίρι, για παράδειγμα, στο αεροδρόμιο «Ν. Καζαντζάκης» στο Ηράκλειο της Κρήτης, οι τουρίστες περιμένουν έξω στο λιοπύρι, για να κάνουν το check-in. Αυτό δεν είναι εικόνα μιας σύγχρονης χώρας, η οποία θέλει να λέει ότι ο τουρισμός της είναι η «βαρειά βιομηχανία» . Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τι είδους τουρισμό θέλουμε πλέον στην χώρα μας. Ο καιρός πού ήμασταν με το μότο «χταποδάκι, ήλιος, ούζο και ρακέτες» έχει περάσει. Βλέπετε ότι ανερχόμενες τουριστικές δυνάμεις παρέχουν άλλου είδους υπηρεσίες στους επισκέπτες. Ξέρετε πόσες χιλιάδες επισκέπτες χάνει η χώρα μας κάθε χρόνο, όπως οι νεφροπαθείς, πού είναι κάτω από το καθεστώς της αιμοκάθαρσης; Στην Ελλάδα δεν έχουμε έναν τουριστικό προορισμό πού να παρέχει στους συγκεκριμένους ασθενείς την δυνατότητα αιμοκάθαρσης, ώστε να κάνουν τις διακοπές τους. Εκτός από το Ηράκλειο Κρήτης, όπου υπάρχει το ΠΑΓΝΗ, το οποίο πρόσφατα με ανακοίνωσή του είπε ότι δεν μπορεί να εξυπηρετήσει πλέον τόσο μεγάλο αριθμό. Και αυτό συμβαίνει, την ίδια στιγμή που στην Τουρκία υπάρχουν στα μεγάλα ξενοδοχεία μονάδες τεχνητού νεφρού. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ότι οι εξελίξεις κάποια στιγμή θα μας ξεπεράσουν και ο υπερτουρισμός, με την καλή έννοια πού θέλουμε εμείς να του προσδώσουμε, δεν θα είναι εφικτός. Δεν θα παρέχουμε σωστές υπηρεσίες. Το κλείσιμο του FTI είναι αποτέλεσμα του υπερτουρισμού  με την κακή έννοια. Το μόνο πού νοιάζει τούς tour operators είναι να κάνουν τα συμβόλαια με τους τουριστικούς προορισμούς και να μεταφέρουν τους τουρίστες όπως να ‘ναι.  Από τα πρώτα στοιχεία που έχουμε εξετάσει, στην χώρα μας δεν υπάρχει τόσο πρόβλημα με την συγκεκριμένη έται-ρεία, καθώς υπολογίζονται ότι είναι περίπου 7.500 ταξιδιώτες πού έχουν χρησιμοποιήσει αυτό το γραφείο και οι οποίοι θα ολοκληρώσουν τις διακοπές τους. Βέβαια, αυτό δεν πρέπει να μας καθησυχάζει, γιατί αύριο μεθαύριο μπορεί να είμαστε μάρτυρες ενός μεγαλύτερου κολοσσού πού «θα βαρέσει κανόνι», και τα προβλήματα θα είναι τεράστια. Θα πρέπει, λοιπόν, και εκεί να υπάρχει έλεγχος στο πώς δραστηριοποιούνται αυτές οι εταιρείες. Στο πώς κινούνται, αν υπάρχει ρευστότητα, αν είναι βιώσιμες, όπως γίνεται σε όλες τις επιχειρήσεις. Μπορεί ο τουρισμός να έχει ένα δικό του κλειστό λόμπυ, να μην ελέγχεται από κανέναν; Υπάρχει μια πλήρης ασυδοσία αυτών των οργανισμών. Πρέπει, λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη να αυστηροποιήσουν τους κανόνες λειτουργίας των επιχειρήσεων αυτών, για να αποφευχθούν στο μέλλον τέτοιου είδους προβλήματα. Για το ιστορικό κέντρο της Αθήνας πρέπει να πούμε ότι θα αντιμετωπίσει τον κίνδυνο απώλειας της γραφικότητας και της ομορφιάς της. Παντού «ξεφυτρώνουν» ξενοδοχεία είτε τα λεγόμενα “boutique hotels” είτε μεγαλύτερα. Πλέον, με την μεγάλη φυγή των εργαζομένων από τον κλάδο, έχουμε πρόβλημα στελέχωσης των επιχειρήσεων. Δεν υπάρχουν εργαζόμενοι για να «τρέξουν» αυτά τα ξενοδοχεία με ο, τι αυτό συνεπάγεται, με αποτέλεσμα να είμαστε μάρτυρες και της φετινής εικόνας, όπου περίπου 80.000 θέσεις εργασίας είναι κενές, δημιουργώντας τεράστιο πρόβλημα στην λειτουργία του κλάδου. Και εδώ πρέπει να δούμε πώς οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, πώς η Βαρκελώνη για παράδειγμα, πού είναι διπλάσια σε έκταση από την Αθήνα και έχει τόσο τουρισμό κάθε χρόνο όσο εμείς ως χώρα ολόκληρη, αντεπεξέρχεται; Τι έχουν κάνει; Πώς αδειοδοτείται ένα ξενοδοχείο; Υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί; Υπάρχουν κάποια στάνταρ πού ακολουθούνται; Να αντιγράψουμε τέτοιου είδους μοντέλα. Η Ελλάδα θα βρεθεί μπροστά σε πολύ άσχημες καταστάσεις. Δυστυχώς, μετά τον κορωνοϊό, με την επανέναρξη του τουριστικού κλάδου, οι επαγγελματίες στον τουρισμό σε ανταγωνιστικές ως προς την Ελλάδα χώρες αντιδρούν. Ούτε μετακλήσεις δεν γίνονται, ώστε να υπάρχουν εργατικά χέρια.

«Ολιγωρία στις δημόσιες υποδομές» του ΗΡΑΚΛΗ ΤΣΙΤΛΑΚΙΔΗ

Πίσω από τον όρο «υπερτουρισμός» πολλές φορές υποκρύπτεται η ολιγωρία των δημόσιων υποδομών. Σε μια χώρα, η οποία έχει όλον αυτόν τον πλουραλισμό των προορισμών στην νησιωτική, την ηπειρωτική, την βόρεια και την νότια, όλο αυτό το εκπληκτικό και μοναδικό ανάγλυφο, το να λέμε ότι υπάρχει υπερτονρισμός είναι οξύμωρο. Επειδή έχουμε τα φαινόμενα του Δεκαπενταυγούστου, πραγματικά είναι σαν να βάζουμε το κεφάλι μας μέσα στην άμμο. Θα μπορούσαν να γίνουν πολλά για να αμβλυνθεί η εποχικότητα. Όταν αναφέρουν την λέξη «ύπερτουρισμός», πάντοτε την συνδέουν και με μια άμβλυνση της εποχικότητας. Όπως για παράδειγμα ένας καλύτερος προγραμματισμός, κατ’ αρχήν, από τον δημόσιο τομέα και, κατά δεύτερον, από τον ιδιωτικό, όσον αφορά στις άδειες των εργαζομένων. Όποιες υποδομές και αν έχουμε, αν το 90% των Ελλήνων συμπατριωτών μας κάνουν τις διακοπές τους γύρω από τον Δεκαπενταύγουστο, δεν πρόκειται ποτέ να επαρκέσει καμία υποδομή, κανένα πλοίο ή αεροπλάνο. Παλαιότερα έδιναν ένα μπόνους ημερών, αν ένας εργαζόμενος έπαιρνε άδεια τον Ιούλιο, για παράδειγμα. Το βασικότερο είναι ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για υπερτουρισμό για μια χώρα με τον δικό μας πλουραλισμό προορισμών, η οποία έχει αφίξεις όσες και η Βαρκελώνη.

Εκεί συναντάμε το άλλοθι της βραδυπορίας του δημόσιου τομέα στο κομμάτι της υλοποίησης των δημόσιων υποδομών. Να θυμίσω ότι, από πλευράς αεροδρομίων, πριν από μόλις λίγα χρόνια έγιναν κάποια τολμηρά βήματα με εμφανή αποτελέσματα.

Πρέπει να ξεκινήσει ένας δημόσιος διάλογος, όσον αφορά στο ποιος είναι ο προγραμματισμός για τις δημόσιες υποδομές. Οι προτάσεις αναλύονται σε διάφορες μελέτες ωστόσο, αυτό τό οποίο πρέπει να κάνουμε σε εθνική κλίμακα είναι να πάμε σε 12μηνη επισκεψιμότητα.  Για να γίνει αυτό, απαιτείται ένας συνδυασμός μέτρων, όπως είναι η ενίσχυση της απασχόλησης στις θεωρητικά χαμηλές περιόδους, όπως τις ονομάζουμε, και τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, ώστε να εξορθολογιστεί το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.

Δηλαδή συμμετοχή σε εγκατάσταση ΑΠΕ, πράγμα πού θα μπορούσε να διευκολύνει την λειτουργία των επιχειρήσεων. Βεβαίως, απαιτούνται ενίσχυση της ελληνικής πολιτικής αερομεταφορών και διευκόλυνση της οδικής πρόσβασης στις χερσαίες κλίνες της χώρας μας, για τις οποίες πολλοί θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνονται στην εικόνα ενός ευρωπαϊκού κράτους.

Το συμβάν με το FTI είναι ένα δείγμα των καιρών και έχουμε ξαναζήσει ανάλογα και ίσως και πιο έντονα αντίστοιχα φαινόμενα. Η αγορά θα ισορροπήσει, γιατί θα έρθει κάποιος άλλος tour operator και θα το καλύψει. Βέβαια, αποτέλεσμα όλης αυτής της μακράς διαδικασίας θα είναι ο τουρίστας να κλείνει ο ίδιος το ξενοδοχείο, την μετακίνηση και το αεροπορικό εισιτήριο.

Νομοτελειακά εκεί θα οδηγηθεί η αγορά · απλά είμαστε στην φάση της μετάβασης. Αυτό το φαινόμενο με τον FTI έχει μια γεωγραφική διαφοροποίηση, γιατί η διείσδυση ήταν διαφορετική στην βόρεια και διαφορετική στην νότια και νησιωτική Ελλάδα. Επίσης, αυτές οι ειδήσεις δημιουργούν μια ανασφάλεια στον τουρίστα.  Φαίνεται όμως ότι είναι πολύ καλύτερη η όλη διαχείριση από ο,τι ήταν σε προηγούμενα συμβάντα.

Πηγή:”ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ”