Προσβολή προσωπικότητας εργαζομένου, γράφει ο Χρήστος Τσίχλης

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος «καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη». Με την διάταξη αυτή η συμμετοχή στην οικονομική ζωή της χώρας ανάγεται σε δικαίωμα ατομικό και κατοχυρώνεται η οικονομική ελευθερία. Ειδική πλευρά της οικονομικής ελευθερίας είναι η ελευθερία της εργασίας, ως ατομικό δικαίωμα, δηλαδή το δικαίωμα καθενός να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το είδος, τον τόπο και το χρόνο της εργασίας του.

Η ελευθερία αυτή περιλαμβάνει την ελευθερία των συμβάσεων (ελευθερία σύναψης και καταγγελίας της σύμβασης, ελευθερία επιλογής του αντισυμβαλλομένου, ελευθερία διαμόρφωσης του περιεχομένου της σύμβασης κλπ), όπως προβλέπεται ειδικότερα στη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ. Για τον λόγο αυτό, δεν συμβιβάζεται κατ’ αρχήν με την ελευθερία των συμβάσεων ως εκδήλωση του δικαιώματος της οικονομικής ελευθερίας, η μεταγενέστερη επέμβαση του νομοθέτη, περιοριστική της ελευθερίας αυτής, εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ελευθερία αυτή προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων ή ασκείται κατά παραβίαση του Συντάγματος ή ενέχει προσβολή των χρηστών ηθών, καθώς επίσης κατά τις περιπτώσεις που ασκείται εις βάρος της Εθνικής Οικονομίας (αρθρ. 5 παρ. 1, 25 παρ. 3 και 106 παρ. 2 του Συντάγματος, βλ. ΟλΑΠ 33/2002, ΑΠ 808/2010).

Η προσβλητική και βάναυση συμπεριφορά του εργοδότη προς τον εργαζόμενο που μειώνει και θίγει την προσωπικότητα του τελευταίου συνιστά μονομερή βλαπτική για τον εργαζόμενο μεταβολή των εργασιακών όρων και μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της εργασιακής σύμβασης με δικαίωμα νόμιμης αποζημίωσης. Η ζημία επομένως που μπορεί να προκαλεί ο εργοδότης στον εργαζόμενο στα πλαίσια της εργασίας του, μπορεί εκτός από υλική, να είναι και ηθική συνιστάμενη σε προσβολή προσωπικότητας του εργαζόμενου, ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν είναι υποχρεωμένος να την υφίσταται, αντιθέτως μπορεί είτε να καταγγείλει την εργασιακή σύμβαση αξιώνοντας τη νόμιμη αποζημίωση, είτε να εμμείνει στη σύμβαση, απαιτώντας από τον εργοδότη να αποδεχτεί την προσφερόμενη εργασία υπό τους όρους πριν την μεταβολή των εργασιακών όρων, δηλαδή εν προκειμένω να παραλείψει την προσβλητική του συμπεριφορά που συνιστά ηθική βλάβη του εργαζομένου.

Η νομολογία των δικαστηρίων έχει κατ΄επανάληψη δεχθεί τα παραπάνω. Ενδεικτικά η πρόσφατη απόφαση 861/2015 του Αρείου Πάγου αναφέρει: «Στον εργοδότη ανήκει το δικαίωμα να εξειδικεύει τις υποχρεώσεις του μισθωτού και ειδικότερα να καθορίζει το είδος, τον τόπο, το χρόνο και τις άλλες συνθήκες παροχής της εργασίας του μισθωτού για την αρτιότερη οικονομοτεχνική οργάνωση της επιχειρήσεως προς επίτευξη των σκοπών της…

Δεν επιτρέπεται όμως κατά την ενάσκηση του διευθυντικού αυτού δικαιώματος να προκαλείται υλική ή ηθική βλάβη στο μισθωτό κατά παράβαση διατάξεως νόμου ή της ατομικής συμβάσεως εργασίας ή κατά καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος υπό την έννοια του άρθρου 281 Α.Κ., δηλαδή κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλονται από την καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή από τον κοινωνικό ή οικονομικό σκοπό του δικαιώματος.

ΠΗΓΗ: «ΖΟΥΓΚΛΑ»