ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΑΓΡΟΤΗΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

Η26χρονη Ιωάννα Σερακιώτη, κτηνοτρόφος και γεωπόνος ζωικής παραγωγής, από το Νεοχώρι του Μεσολογγίου, μιλάει στο Περιοδικό Γεωργία – Κτηνοτροφία για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας νέος γεωργός και κτηνοτρόφος στη χώρα μας. Επίσης αναφέρει τα προβλήματα που υπάρχουν διαχρονικά στο Πρόγραμμα Νέων Αγροτών και επισημαίνει σημεία που θα
έπρεπε να αλλάξουν στην 1η Πρόσκληση στην παρέμβαση Π3-75.1 «Εγκατάσταση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας» της νέας ΚΑΠ (2023-2027), την οποία προδημοσίευσε το ΥπΑΑΤ τέλος του 2023.

1. Τι δυσκολίες έχει ένας νέος στη χώρα μας που ξεκινά να ασχοληθεί με το αγροτικό επάγγελμα;

Αρχικά , θα πρέπει να πούμε ότι για έναν νέο ο οποίος αποφασίζει ότι θέλει να ασχοληθεί με τον αγροτοκτηνοτροφικό τομέα είναι απαγορευτικό να το κάνει αν ξεκινά από το μηδέν.

Αυτό διότι ο τομέας αυτός είναι απαιτητικός από άποψη κεφαλαίου (μηχανολογικός εξοπλισμός, ζωικό κεφάλαιο, σταβλικές εγκαταστάσεις, ιδιόκτητες εκτάσεις γης ή εύρεση γης προς ενοικίαση κλπ . ) και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί κάποιος να ξεκινήσει μη έχοντας κάνει προϋπολογισμό αρκετά χρήματα. Επακόλουθο των παραπάνω είναι και το κόστος παραγωγής το οποίο στις μέρες μας έχει μια τρομερή δυσαναλογία με πολύ αυξημένα έξοδα και χαμηλές τιμές των παραγόμενων προϊόντων. Εκτός των χαμηλών τιμών βέβαια, υπάρχει και το πρόβλημα ότι οι τιμές αυτές δεν είναι ποτέ σταθερές. Αυτό σημαίνει ότι το επάγγελμα αυτό δεν έχει «δικλίδες ασφαλείας» ώστε να ξέρει ο παραγωγός τι πρόκειται να κερδίσει και έτσι να μπορεί να κάνει σωστή διαχείριση εσόδων -εξόδων. Ακόμη μια δυσκολία με την οποία θα βρεθεί αντιμέτωπος ένας νέος παραγωγός είναι το διοικητικό κομμάτι. Στο οποίο βέβαια συναντούν προβλήματα όλοι οι αγροτοκτηνοτρόφοι. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ ο οποίος καθυστερεί τις πληρωμές λόγω έλλειψης προσωπικού, άρα καθυστέρηση σε ελέγχους που πρέπει να γίνονται και από τους οποί ους ελέγχους εξαρτώνται οι πληρωμές. Ο Ε.Φ.Κ.Α. στον οποίο καλείται ο παραγωγός να πληρώνει κάθε μήνα για την ασφάλισή του , μη λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αγρότες δεν είναι μισθωτοί για να έχουν αυτή τη δυνατότητα. Σε αυτό το σημείο είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε και τις πενιχρές συντάξεις με τις οποίες υποχρεούνται να ζήσουν οι συνταξιούχοι αγρότες/κτηνοτρόφοι. Ο ΕΛΓΑ στον οποίο είναι υποχρεωμένοι όλοι οι αγρότες και κτηνοτρόφοι να κάνουν δήλωση καλλιέργειας/εκτροφής πληρώνοντας κάθε χρόνο ένα σημαντικό ποσό στον οργανισμό αυτό. Αλλά σε ότι αφορά τις αποζημιώσεις , οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια για να λάβει κάποιος παραγωγός χρήματα από την απώλεια ή την ζημιά της παραγωγής του είναι πολύ απαιτητικές έως μη πραγματικές (στα βοοειδή, δεν αποζημιώνονται ζώα ηλικίας μικρότερης των έξι μηνών π.χ. νεογέννητα τα οποία μπορεί να χαθούν κατά τον τοκετό) . Τέλος, η έλλειψη τεχνογνωσίας γύρω από το συγκεκριμένα πεδίο και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν επιστήμονες που να μπορούν να παρέχουν εξειδικευμένες συμβουλές για κάθε παραγόμενο είδος, δεν βοηθά στη διευκόλυνση και τη βελτίωση της διαχείρισης της καλλιέργειας ή της εκτροφής και συνεπώς και στην αναβάθμιση των παραγόμενων προϊόντων (π.χ. μετεωρολογικοί σταθμοί οι οποίοι μπορούν να λειτουργούν ως οδηγοί λίπανσης και γενικότερα για οποιεσδήποτε καλλιεργητικές φροντίδες).

2. Ποια τα βασικά σημεία που θα πρέπει να προσέξει κάποιος που θέλει να καταθέσει φάκελο για πρόγραμμα Νέων Αγροτών;

Το πρώτο και βασικότερο ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσει κάποιος στον εαυτό του είναι το αν θέλει να ασχοληθεί και να ακολουθήσει αυτό το επάγγελμα. Να είναι δηλαδή αποφασισμένος έχοντας λάβει υπόψη όλα τα θετικά αλλά κυρίως τα αρνητικά αυτής της δουλειάς (δεν υπάρχει συγκεκριμένο ωράριο, αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες με πολύωρη έκθεση στη ζέστη ή στο κρύο, όχι σταθερά έσοδα). Εφόσον λοιπόν κάποιος είναι θετικός στα παραπάνω, θα πρέπει στη συνέχεια να είναι πολύ προσεκτικός στο να καλύπτει τις προϋποθέσεις ένταξης μερικές από τις οποίες είναι:

Ηλικία (έως 41 ετών στο τελευταίο πρόγραμμα του 2021 )

Μόνιμος τόπος διαμονής (θα πρέπει να είναι ο τόπος όπου είναι η εκμετάλλευση)

Οικογενειακή κατάσταση (εάν ένας εκ των δύο συζύγων είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότης τότε ο άλλος δεν μπορεί)

Απασχόληση (δεν μπορεί να έχει άλλη απασχόληση εκτός της αγροτικής, δεν μπορεί δηλαδή να δουλεύει και κάπου αλλού).

Έπειτα , θα πρέπει να είναι σε θέση να τηρήσει τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις που συνοδεύουν το πρόγραμμα. Μια δέσμευση είναι η διάρκεια του προ- γράμματος (το πρόγραμμα του 2021 έχει 8 χρόνια δέσμευση και τα 4 πρώτα αφορούν στο να πάρει τη δεύτερη δόση των χρημάτων). Ακόμη μια δέσμευση είναι η αύξηση της εκμετάλλευσης και όχι απλά η διατήρηση στο βαθμό που θα είναι όταν κάποιος ενταχθεί στο πρόγραμμα. Επίσης, είναι σημαντικό ότι δεν μπορεί να αλλάξει ο τόπος διαμονής του νέου αγρότη για όσο διαρκεί το πρόγραμμα. Τέλος, η προετοιμασία και η αξιολόγηση του επιχειρηματικού σχεδίου προκειμένου να επιτευχθεί καλή μοριοδότηση, από την οποία εξαρτάται η έγκριση στο πρόγραμμα. Ανάλογα τον κλάδο παραγωγής (φυτική/ ζωική) θα πρέπει ο υποψήφιος να δηλώσει στην κατοχή του τον κατάλληλο αριθμό στρεμμάτων ή ζώων αντίστοιχα ώστε να καλύπτεται στην βαθμολογία. Έπειτα, είναι καλό να έχει σκεφτεί από πριν τί έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει από στόχους, δηλαδή αν θα μπορέσει να συμμετέχει ίσως σε κάποια δράση για βιολογική παραγωγή η οποία δίνει επιπλέον βαθμούς στην συνολική βαθμολογία, ή αν θα συμμετέχει σε κάποιο σχέδιο βελτίωσης κάνοντας επενδύσεις κλπ . Τα οποία επίσης προσθέτουν στη τελική βαθμολογία) . Συνοψίζοντας, το πρόγραμμα του 2021 αλλά και το επερχόμενο (2024) δεν βο-ηθά κάποιον ο οποίος θέλει να ακολουθήσει αυτό το επάγγελμα στη πραγματικότητα, καθώς είναι απαιτητικό κυρίως από άποψη υποχρεώσεων του νέου αγρότη.

3. Υπάρχουν κάποια σημεία της νέας πρόσκλησης που θεωρείς ότι θα έπρεπε να τροποποιηθούν;

Σε αυτό το σημείο, μιλώντας από προσωπική εμπειρία, το πρώτο πράγμα που θεωρώ ότι θα πρέπει να αλλάξει είναι η απαγόρευση συμμετοχής ατόμων οι οποίοι είναι ήδη αγρότες. Λόγω του ότι η περιοδικότητα των προγραμμάτων είναι αραιή αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλοί αγρότες να μέννουν εκτός. Στη δική μου περίπτωση, όπου έκανα ΟΣΔΕ το 2019 για πρώτη φορά, το τελευταίο πρόγραμμα ήταν το 2017 και το επόμενο ήταν το 2021. Προφανώς ούτε εγώ αλλά ούτε και κανένας ενήλικας άνθρωπος ο οποίος θέλει να ξεκινήσει να δουλεύει δεν μπορεί να περιμένει πότε θα βγει προκήρυξη για πρόγραμμα νέων αγροτών, προκειμένου να επωφεληθεί από τα πλεονεκτήματα που δίνει το πρόγραμμα αυτό και τα οποία σαν απλός αγρότης δεν τα δικαιούσαι (π.χ. άτοκο δάνειο για αγορά γης).

Επίσης, θα πρέπει να αναθεωρηθεί το πεδίο που απαγορεύει να συμμετέχει κάποιος επειδή ο ή η σύζυγος είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότης. Είναι κατανοητός ο λόγος για τον οποίο έχει αποφασιστεί αυτό (εικονικές μεταβιβάσεις από τον έναν στον άλλο για δήλωση στο ΟΣΔΕ και συμμετοχή στο πρόγραμμα) αλλά δεν επιτρέπεται γι ‘ αυτό το λόγο να επηρεάζονται και αυτοί που θέλουν να το κάνουν επάγγελμά τους στη πραγματικότητα. Εξάλλου, στο πρόγραμμα του 2021 αλλά και σε αυτό που αναμένεται να ανοίξει το 2024, είναι τόσες οι υποχρεώσεις του νέου αγρότη – που θα ενταχθεί στο πρόγραμμα που δεν καλύπτεται κάποιος απλά με το να μεταβιβάσει ζώα. Ακόμη, θα πρέπει να αλλάξει η σειρά με την οποία γίνεται η διαδικασία . Με τα σημερινά δεδομένα πρώτα γίνεσαι αγρότης και μετά νέος αγρότης. Δηλαδή, πρώτα κάνεις ΟΣΔΕ και μετά καταθέτεις φάκελο για το πρόγραμμα του νέου αγρότη. Αυτό κατά την γνώμη μου είναι λάθος γιατί αν για οποιοδήποτε λόγο δεν εγκριθείς στο πρόγραμμα ή αποφασίσεις την τελευταία στιγμή πως δεν θες να συμμετέχεις έχεις ήδη κάνει δήλωση ΟΣΔΕ, έχεις ήδη πληρώσει γι ‘ αυτό δη- λαδή , έχεις μεταβιβάσει ζώα ή εκτάσεις ή οτιδήποτε στο όνομά σου και δεν μπορείς να το αλλάξεις. Θα ήταν ιδανικό , πρώτα να καταθέτει ο ενδιαφερόμενος το επιχειρηματικό σχέδιο και έπειτα να κάνει δήλωση ΟΣΔΕ. Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό κατά την γνώμη μου, είναι το ότι η βαθμολογία (στην συνολική του προγράμματος) του παραγόμενου προϊόντος εξαρτάται από το αν το παραγόμενο προϊόν είναι προωθούμενο από την κάθε περιφέρεια. Για παράδειγμα, τα βουβάλια που εκτρέφω εγώ, παρόλο που το παραγόμενο προϊόν δεν απορροφάται εύκολα στην περιοχή μου, ανήκουν στο γένος των βοοειδών και δεν θα αντιμετώπιζα σχετικό πρόβλημα αν αποφάσιζα να συμμετέχω στο πρόγραμμα με αυτά. Αν όμως ο υποψήφιος αποφάσιζε ότι θα ήθελε να κάνει μια μονάδα εκτροφής ορνίθων (κρεοπαραγωγών ή αυγοπαραγωγών) θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα αυτό, καθώς η βαθμολογία του θα ήταν μειωμένη λόγω του ότι το προϊόν αυτό δεν είναι προωθούμενο από τη δική μας περιφέρεια και άρα θα είχε λιγότερες πιθανότητες έγκρισης στο πρόγραμμα. Παρόλο που τα κοτόπουλα ή τα αυγά έχουν μεγαλύτερη ζήτηση από ότι το βουβαλίσιο κρέας στη Δυτική Ελλάδα. Είναι δηλαδή σαν να μπαίνει ένας φραγμός και ένας περιορισμός στα εκτρεφόμενα – καλλιεργούμενα είδη και δεν χρειάζεται.

Πηγή:”ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ”