«ΚΑΥΤΕΣ» ΑΝΑΤΙΜΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

Tη σπαζοκεφαλιά των τιμολογίων εν μέσω θέρους και διακοπών καλούνται να λύσουν οι καταναλωτές για να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες αυξήσεις στην αγορά ηλεκτρισμού που υπαγορεύουν οι διεθνείς συγκυρίες αλλά και ενδογενείς παράγοντες. Ο Ιούνιος έσπασε τον «κώδικα» των χαμηλών τιμών παρουσιάζοντας για πρώτη φορά από τις αρχές του έτους πέντε ιδιώτες προμηθευτές με χρεώσεις πάνω από τα 160 ευρώ τη μεγαβατώρα (άνω των 16 λεπτών ανά κιλοβατώρα). Τα τιμολόγια αυτά μεγαλώνουν την απόσταση κατά 30% από τον market maker της αγοράς, τη ΔΕΗ, που διατήρησε τη χαμηλότερη κιλοβατώρα (11,8 λεπτά έως 500 κιλοβατώρες), με έκπτωση 38% και ακολούθησε η Φυσικό Αέριο με 12,8 λεπτά την κιλοβατώρα. Τους αλγόριθμους των χρεώσεων για τον Μάιο επηρέασε το αιφνίδιο ανοδικό ξέσπασμα της χονδρεμπορικής τιμής κατά 35%, το οποίο συνδιαμόρφωσαν η χαμηλότερη συμμετοχή των ΑΠΕ στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα μας αλλά και η σημαντική αύξηση των χρηματιστηριακών τιμών του φυσικού αερίου (TTF) , που έφτασε τα 38 ευρώ η μεγαβατώρα. Πρόκειται για μια πορεία των διεθνών τιμών, την οποία τροφοδότησαν μια απρογραμμάτιστη διακοπή στον υπεράκτιο σταθμό παραγωγής φυσικού αερίου στη Νορβηγία που έχει αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο στην Ε.Ε. , αλλά και μια νομικής φύσης εμπλοκή της αυστριακής OMV σε σχέση με τις προμήθειες φυσικού αερίου από την Gazprom. Η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι όσο οι καύσωνες θα διατηρούν σε υψηλά επίπεδα τη θερμοκρασία και η ζήτηση για ηλεκτρισμό θα αυξάνεται λόγω κλιματιστικών, η πορεία των τιμών υπολογίζεται να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα τόσο τον Ιούλιο όσο και τον Αύγουστο. Μάλιστα προβλέπεται ότι ο Ιούνιος θα είναι ο μήνας με τις μεγαλύτερες μετακινήσεις πελατών στην αγορά, με τη ΔΕΗ να αναδεικνύεται (λόγω χαμηλών τιμών) κατά τις προβλέψεις στον μεγάλο κερδισμένο της λιανικής.

Νέα καπέλα. Πέρα όμως από τα ορατά κόστη στο ηλεκτρικό ρεύμα, υπάρχουν και ορισμένα αφανή κόστη άμεσα συνυφασμένα με ιδιαιτερότητες και στρεβλώσεις της εγχώριας αγοράς ηλεκτρισμού που δείχνουν τον δρόμο για νέα καπέλα στους λογαριασμούς ρεύματος με πιο μόνιμο χαρακτήρα. Η αύξηση του ειδικού τέλους για τις ΑΠΕ (ΕΤΜΕΑΡ) που πληρώνουν όλοι οι καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ρεύματος, οι τεχνικές απώλειες του δικτύου αλλά και οι ρευματοκλοπές που παρότι περιορίζονται συνεχίζουν να ταλαιπωρούνται τα δίκτυα και να επιβαρύνουν τους λογαριασμούς αποτελούν μια ακόμη πηγή ανατιμήσεων για το ηλεκτρικό ρεύμα που έρχεται να προστεθεί στην αβεβαιότητα και την αστάθειας των τιμών. Η αύξηση του ΕΤΜΕΑΡ προκρίνεται ως η πιο πιθανή λύση για να αντιμετωπιστεί η μαύρη τρύπα του Ειδικού Λογαριασμού των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΛΑΠΕ) η οποία, σύμφωνα με το τελευταίο τριμηνιαίο δελτίο του ΔΑΠΕΕΠ, θα κλείσει το 2024 με έλλειμμα περίπου 450 εκατ. ευρώ. Αν συνυπολογιστεί το πρόσθετο έσοδο ΕΤΜΕΑΡ για την υπαγωγή δικαιούχων σε καθεστώς μειωμένων χρεώσεων για τα έτη 2019- 2021, το έλλειμμα υποχωρεί στα 232,56 εκατ. ευρώ. Το έλλειμμα διογκώθηκε κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, καθώς τα έσοδα του ΕΛΑΠΕ αξιοποιήθηκαν για να «σβήσουν» τη φωτιά από το ράλι των τιμών του φυσικού αερίου. Πρόκειται για τον λογαριασμό που χρησιμοποιείται για τις πληρωμές των παραγωγών πράσινης ενέργειας, ο οποίος έχει σαφή(ως προς τη μεθοδολογία υπολογισμού του) και σταθερά προσδιοριζόμενα έσοδα και εκροές και υπόκεινται στους μηχανισμούς της αγοράς και την κυκλικότητά της, με αποτέλεσμα άλλοτε να είναι πλεονασματικός και άλλοτε ελλειμματικός, όπως συμβαίνει σήμερα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όταν οι τιμές της χονδρεμπορικής είναι πτωτικές περιορίζονται τα έσοδα των παραγωγών, οι οποίοι επειδή απολαμβάνουν εγγυημένες τιμές θα πρέπει να καλύψουν τις απώλειες των εσόδων από τον λογαριασμό του ΕΛΑΠΕ. Επειδή μάλιστα το τελευταίο διάστημα που υπάρχουν μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές τιμές στις ΑΠΕ (π.χ. 0,03 ευρώ ανά μεγαβατώρα) η λειτουργική ενίσχυση δεν καταργείται (όπως συμβαίνει με τις αρνητικές τιμές για τουλάχιστον2 ώρες) αυτό επιβαρύνει επιπλέον τον λογαριασμό του ΕΛΑΠΕ. Το ΕΤΜΕΑΡ, το οποίο εισπράττεται στους λογαριασμούς μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων, ψαλιδίστηκε το 2019 με σκοπό να αντισταθμιστεί με τις αυξήσεις στα τιμολόγια της ΔΕΗ. Σήμερα η χρέωση για τους οικιακούς καταναλωτές ανέρχεται στα 17 ευρώ/μεγαβατώρα από 24 ευρώ που ήταν μέχρι το 2019, προκειμένου η ΔΕΗ να αποφύγει εκείνη την περίοδο τον κίνδυνο κατάρρευσης. Στελέχη της αγοράς, όπως ο πρόεδρος του ΔΑΠΕΕΠ και διαχειριστής των ΑΠΕ Γιάννης Γιαρέντης, έχουν ταχθεί υπέρ της αύξησης του ΕΤΜΕΑΡ και της επαναφοράς του στα 24 ευρώ, μια αύξηση που αν τελικά επιστρέψει σε αυτά τα επίπεδα θα ξεπεράσει το 41% και θα επηρεάσει τους λογαριασμούς ρεύματος. Οριστικές αποφάσεις αναμένονται το επόμενο διάστημα με στόχο την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων ώστε να μη διαταραχθούν οι πληρωμές προς τους παραγωγούς ΑΠΕ. Το θέμα παρακολου-θεί από κοντά το ΥΠΕΝ, αξιολογώντας όλα τα δεδομένα χωρίς να αποκλείεται η λήψη αποφάσεων ακόμη και εντός του καλοκαιριού.

Τεχνικές απώλειες και ρευματοκλοπές Το ΕΤΜΕΑΡ δεν είναι ο μοναδικός γρίφος των τιμολογίων. Σε πονοκέφαλο για την αγορά μετατρέπονται και οι λεγόμενοι συντελεστές κανονικοποίησης που ενσωματώνονται στο κόστος της προμήθειας και μετακυλίονται στους καταναλωτές. Οι συντελεστές αυτοί περιλαμβάνουν τις τεχνικές απώλειες του δικτύου (δηλαδή τις απώλειες που υπάρχουν στο ρεύμα κατά τη μεταφορά του από τα εργοστάσια στο δίκτυο διανομής) και τις ρευματοκλοπές των επιτηδείων που, αν και είναι ευθύνη της Πολιτείας να ελέγξει, πληρώνουν οι καταναλωτές. Για τις απώλειες αυτές η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (κατόπιν μελέτης του ΔΕΔΔΗΕ) έχει καθορίσει έναν συντελεστή 3,67% για τη μέση τάση (εμπορικές επιχειρήσεις κ.ά.) και 13,57%για τη χαμηλή τάση (νοικοκυριά και μικρούς επαγγελματίες) τον οποίο πληρώνουν οι εταιρείες προμήθειας. Τους προηγούμενους μήνες που οι τιμές του ρεύματος υπήρξαν πτωτικές, τις χαμηλές αυτές τιμές δεν πέρασαν στους πελάτες τους οι πάροχοι, καθώς οι εταιρείες εμφάνισαν σημαντικές επιβαρύνσεις για να καλύψουν τις απώλειες του δικτύου και τις ρευματοκλοπές, οι οποίες στο πρώτο πεντάμηνο του 2024 ήταν αυξημένες κατά 50%, σύμφωνα με τα στοιχεία των ελέγχων του ΔΕΔΔΗΕ. Τα κόστη εμφανίζονται ετεροχρονισμένα για τους προμηθευτές, καθώς στις αρχές του έτους έλαβαν λογαριασμό για τον συντελεστή κανονικότητας του α’ εξαμήνου του 2022, ο οποίος έχει αποκλίσεις κατά 3,28% από το αντίστοιχο εξάμηνο του 2021 που ήταν 1,72%. Κι αυτό, όπως τονίζουν οι εταιρείες, δημιουργεί μεγάλες στρεβλώσεις γιατί ο συντελεστής κανονικότητας του 2022 που θα χρεωθεί δυόμισι και πλέον χρόνια μετά, θα αυξήσει σε μεγάλο βαθμό το κόστος για τους προμηθευτές. Ο λόγος είναι ότι το 2022 υπήρχαν μήνες που το ρεύμα έφτασε τα 450 ευρώ η μεγαβατώρα, με αποτέλεσμα οι εκκαθαρίσεις του ΔΕΔΔΗΕ να βασίζονται σε αυτές τις τιμές. «Το πρόβλημα θα λυνόταν αν κάθε χρόνο η ΡΑΑΕΥ ανακοίνωσε νέους συντελεστές απωλειών. Με τον τρόπο που γίνεται σήμερα, το κόστος μετακυλίεται στους προμηθευτές κατόπιν εορτής και είναι δεδομένο ότι θα περάσει στους υφιστάμενους και μελλοντικούς καταναλωτές υπό τη μορφή αυξημένων εμπορικών περιθωρίων», λένε αρμόδια στελέχη των παρόχων. Παρά το γεγονός, όπως τονίζουν, ότι αφορά ενέργεια που τιμολογήθηκε για πελάτες που σήμερα μπορεί να υπάρχουν (λόγω μετακινήσεων) στα δίκτυα των παρόχων.

Πηγή:”ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ _ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ”